ज्ञानमणि नेपाल कालोटोपी
सोमवार, माघ ६, २०७६

नेपालको संविधान, २०७२ ले नेपालमा पूर्ण संघीयताको ढाँचा अवलम्बन गरी संविधानको धारा ५६ बमोजिम तीन तहका सरकार गठन हुने व्यवस्था गरेको छ । केन्द्रमा संघीय सरकार, सातवटा प्रदेश सरकार र ७ सय ५३ वटा स्थानीय सरकारको व्यवस्था गरी सोको अधिकार, कर्तव्य र कार्य पद्धतिको समेत व्यवस्था नेपालको संविधानमा उल्लेख भएको छ । यसैअनुरूप प्रदेश नं. २ को गठन भएको छ । यस प्रदेशमा तराईका ८ जिल्ला सप्तरी, सिराहा, धनुषा, महोत्तरी, सर्लाही, रौतहट, बारा र पर्सा रहेका छन् । यो पहाड र हिमाल नभएको एकमात्र प्रदेश हो भने यहाँका सबै जिल्लाले भारतसँगको सिमाना छोएका छन् ।

410
देव गुरागाईं
सोमवार, माघ ६, २०७६

नेपालको धितोपत्र बजार अत्यन्त संवेदनशील बजार हो । हरेक समयमा यसले बलियो अभिभावकको साथ खोजिरहेको हुन्छ । कुनै पनि राम्रो कामलाई समाजले चिन्न र कामको उचित मूल्यांकन गर्न लामो समय लाग्छ, तर यसको ठीक विपरीत नराम्रो काम भने छिट्टै फैलन्छ । कारण राम्रोभन्दा नराम्रो कुरालाई फैलन कम समय लाग्छ । जीत् सजिलोसँग डढेलो फैलन्छ र सखाप बनाउँछ त्यसलाई नियन्त्रण गर्न धेरै गाह्रो हुन्छ । नियन्त्रणमा आइसक्दा डढेलोले ठूलो क्षति गरिसकेको हुन्छ ।

473
कारोबार संवाददाता
आइतवार, माघ ५, २०७६

‘नेपाल भ्रमण वर्ष–२०२०’ सुरु भएको दुई हप्ता बितिसकेको छ । स्मरणीय छ, ‘नेपाल भ्रमण वर्ष सन् २०२०’ को औपचारिक उद्घाटन सम्माननीय राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी र संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री योगेश भट्टराईले संयक्त रूपमा काठमाडौंस्थित दशरथ रंगशालामा भव्य रूपमा गर्नुभएको थियो ।

340
बाबुकाजी कार्की
आइतवार, माघ ५, २०७६

समृद्धिको गति तीव्र बनाउन निर्वाहमुखी कामबाट व्यावसायिकमुखी रोजगारतिर फड्को मार्नुको विकल्प छैन । समृद्धिको सपना साकार पार्न सर्वसुलभ व्यावसायिकमुखी शिक्षा पहिलो सर्त हो । मानवजीवनको चौतर्फी विकासका लागि जीवनोपयोगी शिक्षा अपरिहार्य हुन्छ । शिक्षाको प्रमुख उद्देश्य व्यक्तिको अन्तरनिहित प्रतिभा प्रस्फुटन गराएर उत्कृष्टता हासिल गर्नेतर्फ उन्मुख गराउनु हो । सामाजिक, सांस्कृतिक, धार्मिक रहनसहन, मूल्य–मान्यता, पहिचान र समायानुकूल परिमार्जन तथा परिष्कृत गर्र्दै जीवनशैलीमा उतार्न सक्षम सकरात्मक नागरिक शिक्षाले उत्पादन गर्नुपर्छ । शिक्षाले दैनिक जीवनमा आइपर्ने चुनौतीलाई सहज रूपमा सामना गर्न सक्ने सिर्जनात्मक एवं रचनात्मक प्रतिभाको विकास गर्न सक्नुपर्छ ।

352
कारोबार संवाददाता
आइतवार, माघ ५, २०७६

नेपालको पुँजी (सेयर) बजारको बिन्दुगत स्वास्थ्यमापक नेप्से परिसूचक २०७३ साउन १३ गतेको उच्चतम बिन्दु १८८१ र बजार पुँजीकरण करिब २१ खर्ब रुपैयाँबाट धेरै कम्पनीका करोडौं कित्ता र अर्बाैं रुपैयाँको थप सेयर सूचीकरण र अनेक सुधार प्रयासका बावजुद घट्दै ११०० को बिन्दुलाई निकै पटक छुँदै र करिब साढे तीन वर्षको बियरिस (घट्ने क्रम) पार गर्दै हाल १३१० र पुँजीकरण करिब १७ खर्ब रुपैयाँ पुगेको छ । यसबीचमा सरकार, बजार संचालक, नियामकबाट अनेक नीतिगत, पूर्वाधार र व्यावहारिक सुधारका प्रयास भएको मात्र होइन, लगानीकर्ताले तनाव र जोखिम व्यवस्थापन गर्न नसक्दा आत्महत्या गर्न बाध्य भएका छन् ।

334
कारोबार संवाददाता
शुक्रवार, माघ ३, २०७६

जापानका ठूला कम्पनीहरू आफ्ना कामदारलाई हाल लागू उमेरहदअघि नै अवकाश दिने पक्षमा देखिएका छन् । जापान सरकारले कामदारको अवकाश उमेर हदलाई ६५ बाट बढाएर न्यूनतम ७० बनाउने तयारी गरिरहँदा ठूला उद्योगहरू भने त्यसको विपक्षमा देखिएका छन् ।

447
अच्युतप्रसाद पौडेल ‘चिन्तन’
शुक्रवार, माघ ३, २०७६

हरेक वर्ष हामी माघ २ गतेलाई भूकम्प सुरक्षा दिवसका रूपमा मनाउने गर्छौं । ९० सालको भूकम्पको सम्झनास्वरुप मनाइँदै आएको यो दिवसले हामीलाई अतीतको सम्झनाले झस्काउँछ । ०७२ वैशाख १२ को विनाशकारी भूकम्पका कारण राजधानीलगायत धेरै स्थान उजाडिए । यता हामी भव्य रूपमा नेपाल भ्रमण वर्ष–२०२० पनि मनाइरहेका छौँ । भूकम्पकै कारण भग्नाववशेषमा परिणत भएका हाम्रा धेरैै प्राचीन, पुराताŒिवक स्थलहरूको पुनर्निर्माण सम्पन्न गर्न सकिरहेका छैनाँै । नेपालको मुटुक्षेत्र पर्यटकको पहिलो आँखा पर्ने रानी पोखरीमा टलपल पानीको सट्टा डोजर घुमिरहेको देखिन्छ । धरहरा निर्माणको थालनीले आम सरकारी सञ्चारसँग जोडिएको गोस्वारा हुलाकलाई विस्थापन गरेको छ । डिल्लीबजारमा सरेको सो हुलाकका कारण आम सेवाग्राहीलाई थप पीडा परिरहेको छ स्थानाभावले ।

375
विनोद न्यौपाने
शुक्रवार, माघ ३, २०७६

विकासलाई अर्थशास्त्री, समाजशास्त्री र विकास अध्ययन कर्ताहरू आदि, इत्यादिले विभिन्न आँखाले हेर्ने प्रचलन भएको भुल्न हुँदैन, जस्तै ः बजारमुखी कट्टर पन्थीहरू विकासको रणनीतिमा, व्यापार र लगानीमा उदारीकरण, वित्तीय बहावको अनिवार्यतालाई मान्यता दिन्छन् भने वासिङ्टन सहमतिवालाहरू सरकारको भूमिकालाई कमका साथै समष्टि आर्थिक स्थिरीकरण र सार्वजनिक सामानहरूको प्रावधान घटाउन नै बल गरेको देखिन्छ ।

974
गोविन्द चापागाईं
बिहिवार, माघ २, २०७६

तपाईंहरूलाई कत्तिको याद आउँछ त्यो बेलाको मनोहरा नदी ? आज मलाई अत्यन्तै आद आइरहेको छ कि जब हामी बाल्यकाल हुँदा, हामी साथी–साथीबीच भन्ने गथ्र्यौं— जाऊँ यार आज पौडी खेल्न । बिहानको खाना खाएर हामी सबै जना साथीभाइ जम्मा हुन्थ्यौँ अनि बनाइन्थ्यो एउटा योजना— आज मनोहरा खोलामा गएर माछा मार्ने अनि पौडी खेल्ने । नभन्दै सबैले आआफ्नो तरिकाअनुसारको तयारी गथ्र्यौं । कसैले खोलामा जालो हाल्नका लागि पुरानो झुलको व्यवस्था गर्थे भने कसैले माछा हाल्नका लागि भाँडाको व्यवस्था गर्थे । हामी बाल्यकालको रमझममा विभिन्न गफ गर्दै अत्यन्त खुसी हुँदै हामी मनोहरा नदीमा जान्थ्यौँ ।

4194
पदमराज अवस्थी
बिहिवार, माघ २, २०७६

नेपालबाट पोलिमर नोट छाप्नलाई अस्ट्रेलियन सरकारका प्रतिनिधिहरूले धेरै वर्ष पहिलेदेखि नै प्रयत्न गरिरहेका थिए । सोही कामका लागि बुझ्न भनी नेपाल राष्ट्र बैंकका तत्कालीन डेपुटी गभर्नर हिरण्यलाल बज्राचार्य रिजर्भ बैंक अफ अस्ट्रेलिया र नोट प्रिन्टिङ अस्ट्रेलियाको निमन्त्रणमा सिड्नी गएका थिए, तर मेलबर्नबाट बैंक हुँदै नेपाल फर्कने क्रममा भक्तपुरस्थित भट्टेडाँडामा भएको थाई एयरवेजको जहाज दुर्घटनामा परी उनी दिवंगत हुन पुगे । सोही समयतिर नेपाल राष्ट्र बैंकले पनि सानो दरका नोटहरू पोलिमरमा निकाल्ने चाहना राखेको भए पनि विविध प्राविधिक जटिलताले कागजी नोटबाट पोलिमर नोटमा जान सकेको थिएन ।

1281
विनोद न्यौपाने
बिहिवार, माघ २, २०७६

नेपालको विकासको कुरो सुरु गर्दा विदेशी सहयोगबाट सुरु गर्नुपर्ने हुन्छ । विदेशी सहयोगले स्रोतहरूको पूरक रूपमा उभिएको र पुँजी निर्माण प्रक्रियामा मूल्यवान् इन्जेक्सन प्रदान गरेको वि.सं. २००६ कै दशकदेखि देखिन्छ । विदेशी सहयोगमा नयाँ प्रविधिहरू, बजार विस्तार, सामीप्य आदि बढाएको नेपालले वि.सं. २०१३ सालभन्दा (पहिलो योजना) अघिदेखि नै देखिन्छ । यहाँ विकासका सैद्धान्तिक पक्ष र दृष्टिकोणहरू हामीले प्रयोग गरेका र अहिलेको अवस्थाबारे विश्लेषण गर्ने प्रयास गरेको हो ।

1643
दिननाथ बराल
बुधवार, माघ १, २०७६

विभिन्न चाडपर्वका आआफ्नै विशेषता र महत्व हुन्छन् । फरक–फरक पर्वका खानेकुराहरू पनि फरक–फरक नै हुन्छन् । माघे संक्रान्तिमा विभिन्न जाति, समुदायले विशेष गरी माछा, मासु, फलफूललगायतका मिठाई, सेलरोटी, मासको फुराउला, पिंडालु, तरुल, सखरखण्ड, घिउ, चाकु, तिलको लड्डु, भाकालगायतका चिजवस्तुहरू खाने गर्छन् । पुसमा पकाएर माघमा खाने पर्वका रूपमा समेत माघे संक्रान्तिलाई मनाउने गरिन्छ । यसैले माघे संक्रान्तिमा पनि विशेष किसिमको आर्थिक कारोबार हुने गर्छ ।

321
खेमराज निरौला
बुधवार, माघ १, २०७६

समयको गतिसँगै विज्ञान तथा प्रविधिको क्षेत्रमा भएका नवीनतम आविष्कार तथा ज्ञानको विस्फोटले मानव जीवनलाई सहजतासँगै थुप्रै चुनैतीहरू पनि थपिदिएको छ । ज्ञानको संसारमा सिक्ने–सिकाउने प्रक्रियामा नवीनतम आयामहरू थपिँदै आएको छ, जसले गर्दा व्यक्तिले आफ्नो अस्तित्व स्थापित गर्न र युगानुकूल ज्ञानको संसारमा आफूलाई अद्यावधिक गर्नुपर्ने टड्कारो आवश्यकता महसुस गरिएको छ । आजको युग सूचना प्रविधिको युगको नामले पनि चिनिन्छ ।

236
डा. टीकाराम पोखरेल
बुधवार, माघ १, २०७६

विकास भनेकोे सरकारको तथ्यांक र सूचकांक मात्र होइन, बरु विकास नागरिकको अनुभव र अनुभूति हो । हामी कुनै विदेशी मुलुकको भ्रमणमा निस्कँदा त्यहाँ प्राप्त गरेको अनुभूतिलाई अनायासै विकाससँग दाँज्छौँ । त्यति बेला हामी यो सोच्दैनौँ कि विकासको सूचकांकमा त्यो देश कुन स्तरमा छ ? बरु हामी आफ्नो देशसँग त्यो देशको तुलना गर्न थाल्छौँ । कुनै व्यक्ति जुन देशमा पुग्दा सुरुमा जेजस्तो अनुभूति गर्छ उसको त्यो देशप्रतिको विकास र समृद्धिको बुझाइ त्यस्तै हुन्छ, त्यसैले धेरै मुलुकले आफ्ना गेटवे अर्थात् एयरपोर्टलाई विशेष महŒव दिन्छन् र सभ्य र भव्य बनाउन खोज्छन् ।

272
नीरज पिठाकोटे
मंगलबार, पुष २९, २०७६

नेपालको सार्वजनिक प्रशासन जुनसुकै शासन प्रणालीमा पनि दोषमुक्त छैन । सरकारी क्षेत्रमा प्रशासनिक सेवा चुस्तदुरुस्त नहुँदा आलोचना हुने गरेको छ । जनताको करबाट तलब खाने राष्ट्रसेवक कर्मचारीहरूलाई जनताको सेवकका रूपमा काम गर्नुपर्छ भन्ने पाठ पढाइए पनि सरकारी कार्यालयहरूको प्रशासनिक कामप्रति भने जनता सन्तुष्ट देखिँदैनन् । सार्वजनिक प्रशासनजस्तै निजी (कर्पोरेट) क्षेत्रको मियो पनि प्रशासन नै हो । यसैले कारोबारले कर्पोरेट क्षेत्रको कर्मचारी प्रशासनको विषयलाई उठान गरेको छ ।

328