भीम गौतम
आइतवार, फाल्गुन ४, २०७६
656

  चीनमा महामारीको रुपमा फैलिएको कोरोना भाइरसका कारण नेपालका अधिकांश जलविद्युत् आयोजना प्रभावित भएका छन् । अधिकांश जलविद्युत् र प्रसारण लाइनमा चिनियाँ ठेकेदारहरूका साथै कामदार पनि चिनियाँ रहेको तथा उपकरण र सामानहरू पनि चीनबाटै ल्याउनुपर्ने कारणले पनि आयोजना प्रभावित भएका हुन् ।
करिब एक महिना अघिनै चीनको नयाँ वर्ष अर्थात भव्य रुपमा मनाइने स्प्रिङ मनाउनका लागि गएका अधिकांश चिनियाँ ठेकेदारका प्रतिनिधिका साथै कामदारहरू कोरोना भाइरसको महामारीको कारण नेपाल फर्कन सकेका छैनन् भने जलविद्युत् र प्रसारण लाइनका आयोजनाहरूको लागि चाहिने पेनस्टक पाइप, स्पेयर्स लगायतका उपकरणहरू समेत रोकिएका छन् । कामदार कोरोना फैलिएपछि आउन नसक्दा दोलखा र रामेछापको सीमानामा निर्माणाधीन ४८.२ मेगावाटको खिम्ती–२ तथा रसुवाको लाङटाङमा निर्माणाधीन २० मेगावाटको लाङटाङखोला हाइड्रोपावरको काम रोकिएको छ भने न्यादी जलविद्युत् आयोजनाको पनि काम पनि प्रभावित भएको छ । चीन गएपछि कोरोनाका कारण कामदार फर्कन नसक्दा काम रोकिएको दुवै आयोजनाका कम्पनी म्यानेजर रामहरि शर्माले जानकारी दिए ।

पिपुल्स इनर्जीका कम्पनी सचिव जनार्दन अर्यालले ठेकेदार कम्पनीका कर्मचारी र कामदार कहिले नेपाल आउने भन्ने यकिन नभएको बताए । वुटवल पावर कम्पनी (बीपीसी) र लमजुङ विद्युत् विकास कम्पनी (लेड्को) ले निर्माण गरिरहेको ३० मेगावाटको न्यादी जलविद्युत् आयोजनाको पनि चिनियाँ कामदार नफर्कदा काम ठप्प भएको छ । आयोजनाका प्रवद्र्धन गणेश कार्कीका अनुसार, अन्तिम अवस्थामा पुगेको २५ मेगावाटको सामान बोर्डरमा आएर रोकिँदा परीक्षण लगायतका काममा असर परेको छ भने चिनियाँहरू फर्कन नसक्दा आयोजनाको काम द्रुतगतिमा अघि बढ्न सकेको छैन । २० मेगावाटको वेनी जलविद्युत् आयोजनाको गत २ तारिखमा पेनस्टक पाइप आउनुपर्ने रोकिएर काममा अवरोध पुगेको छ भने बाढीको कारण क्षति भएको ४.३६ मेगावाटको टुंगुन ठोस्ने जलविद्युत् आयोजनाका लागि आवश्यक सामान र चीइनीजहरू आउन नसक्दा आयोजना प्रभावित भएको छ । त्यसैगरी चिनियाँ कामदार नफर्कदा ४ सय ५६ मेगावाट क्षमताको माथिल्लो तामाकोशी, १ सय २ मेगावाटको मध्यभोटेकोशी, १ सय ११ मेगावाटको रसुवागढी, ३७.६ मेगावाट क्षमताको माथिल्लो त्रिशुली थ्री बी, १ सय ४० मेगावाटको तनहुँ, १ सय २ मेगावाटको मध्यभोटेकोशी, भरतपुर–बर्दघाट २२० केभी प्रशारणलाइन लगायतका आयोजनाहरू प्रभावित भएका छन् । प्रसारण लाइनका अधिकांश आयोजनाको ठेकेदार कम्पनी चिनियाँ रहेको र त्यहाँ कार्यरत कामदार समेत चिनियाँ रहेकोले ती आयोजनाहरूको काम समेत प्रभावित भएको छ ।
 अधिकांश आयोजनाहरूमा विद्युत् उत्पादनको लागि चाहिने पावर ट्रान्सफर्मर, स्टेशन ट्रान्सफर्मर, स्वीच गेयर, इन्सुलेटर हार्डवेयर लगायतका उपकरणहरूका साथै वितरणका लागि आवश्यक ट्रान्सफर्मर खरिद र अन्य उपकरण आयातमा पनि समस्या परेको छ । लगानीकर्ता, विकासकर्ता, कामदार र उपकरण सप्लायर्स, उपकरण जडान लगायतका सबै कुरामा चीनकै भर पनुैपर्ने अवथा रहेको जलविद्युत् प्रवद्र्धकहरू बताउँछन् ।
 स्वतन्त्र ऊर्जा उत्पादकहरूको संस्था (इप्पान) का उपाध्यक्ष कुमार पाण्डे नेपालका अधिकांश जलविद्युत् आयोजनाहरूमा चिनियाँ ठेकेदार र कामदार रहेको उनीहरू फिर्ता नभएको तथा उपकरणहरू समेत आउन नसकेकोले आयोजना प्रभावित भएको बताउँछन् ।  “अधिकांश चिनियाँ ठेकेदार कम्पनीले ठेक्का लिएको तथा अधिकांश चीनबाट उपकरणहरू ल्याउनुपर्ने कारणले आयोजना प्रभावित भएको देखिएको छ,” उनले भने, “जर्मन र भारतम सामान अर्डर गरेपनि कतिपय भाग चीनबाट आउनुपर्ने भएकोले पनि समस्या छ ।”विद्युत् प्राधिकरणका प्रवक्ता प्रवल अधिकारी भने विद्युत् प्राधिकरणले निर्माण गरिरहेका केही प्रसारण लाइनमा चाइनीज कम्पनीले ठेक्का लिएको र केही कामदार चीन गएपनि तत्काल काममा ठूलो असर नपरेको तर भविष्यमा धेरै सामान आउन ढिलाई हुँदा प्रभावित हुने अवस्था देखिएको बताउँछन् ।