लक्ष्मी सापकोटा
सोमवार, श्रावण २७, २०७६
360

बजारमा अस्वाभाविक रूपमा मूल्यवृद्धि भएको सरकारी अध्ययनले नै देखाएको छ । तरकारीमा गरिएको विषादी परीक्षण, आन्तरिक उत्पादन कमी हुनु,  बाढीपहिरो, ढुवानीमा लगाइएको भ्याटलगायतका कारणले बजारमा अस्वभाविक रूपमा मूल्यवृद्धि भएको अध्ययनको निष्कर्ष छ । बजारमा अस्वाभाविक रूपमा मूल्यवृद्धि भएको सरकारी अध्ययनले नै देखाएको छ ।
तरकारीमा गरिएको विषादी परीक्षण, आन्तरिक उत्पादन कमी हुनु,  बाढीपहिरो, ढुवानीमा लगाइएको भ्याटलगायतका कारणले बजारमा अस्वभाविक रूपमा मूल्यवृद्धि भएको अध्ययनको निष्कर्ष छ । बजेट भाषणपछि करका दर बढेसँगै बजार मूल्य बढ्न गएको सरकारी अधिकारी बताउँछन् ।

पछिल्लो समय बजारमा हरियो तरकारीको मूल्य अत्यधिक बढेको छ । तरकारीमा विषादी परीक्षणसँगै आयातमा कमी आएको, बाढीपहिरोको कारण आपूर्तिमा समस्या हुँदा बजारमा अधिकांश तरकारीको मूल्य उच्च विन्दुमा पुगेको सरकारी अध्ययनले देखाएको छ । यस्तो अध्ययन आपूर्ति व्यवस्थापन तथा उपभोक्ता हित संरक्षण विभागले गरेको हो ।हरियो तरकारीसँगै अन्य दैनिक उपभोग्य वस्तुमा अस्भाविक रूपमा मूल्य बढेको अध्ययनले देखाएको छ ।
अभावको मौका छोपेर बिचौलियाले पनि चलखेल गर्दा थप मूल्य बढेको जनाइएको छ । विभागले गरेको अध्ययनअनुसार एक वर्षमा गोलभेंडाको खुद्रा मूल्यमा १०९ प्रतिशतले मूल्यवृद्धि भएको पाइएको छ । बजारमा हरियो तरकारी, दाल, चामलदेखि अधिंकाश दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्यवृद्धि  हुँदा त्यसको प्रत्यक्ष असर उपभोक्तामा पर्न गएको हो ।
उपभोक्ता अधिकारकर्मीहरू भने बजारमा नियमनकारी निकायको प्रभावकारी उपस्थिति नहुँदा अत्यावश्यकीय वस्तुको मूल्य अस्वभाविक रूपमा वृद्धि भएको बताउँछन् । विभागका अनुसार गत वर्ष २१ साउनमा प्रतिकेजी ५५ रुपैयाँ रहेको गोलभेंडाको मूल्य यस वर्षको साउन २१ मा भने ११५ रुपैयाँ पुगेको छ । यस्तै, गत वर्ष ५५ रुपैयाँ रहेको भन्टा लाम्चोको मूल्य बढेर ९५ रुपैयाँ पुगेको छ भने गत वर्ष प्रतिकेजी ८५ रुपैयाँ रहेको  भटमास कोसाको मूल्य बढेर १४५ रुपैयाँ पुगेको छ । यस्तै, प्रतिकेजी ५५ रुपेैयाँ रहेको तितेकरेलाको मूल्य बढेर ७५ रुपैयाँ पुगेको छ । प्रतिकेजी ४५ रुपैयाँ रहेको पाकेको फर्सीको मूल्य पनि ६५ रुपैयाँ पुगेको छ । प्रतिकेजी ४८ रुपैयाँ रहेको प्याजको मूल्य बढेर ५५ रुपैयाँ  पुगेको छ । ८५ रुपैयाँ रहेको  बोडी मूल्य बढेर ९५ पुगेको छ ।
प्रतिकेजी १२० रुपैयाँ रहेको मस्याङ दालको मूल्य बढेर किलोमा एक सय ३० रुपैयाँ पुगेको छ । प्रतिकेजी ४५ रुपैयाँ रहेको आँटाको मूल्य बढेर ५५ रुपैयाँ पुगेको छ । प्रतिकेजी चिनीमा पाँच रुपैयाँ बढेर ८५ रुपैयाँ पुगेको छ । प्रतिकेजी १३० रुपैयाँ रहेको  बासमति चामलको मूल्य किलोमा १० रुपैयाँ बढेर १४० रुपैयाँ पुगेको छ । विभागका महानिर्देशक योगेन्द्र गौचनले तरकारीको विषादी परीक्षण सुरु गरेसँगै बजारमा तरकारीको मूल्यवृद्धि भएको बताए । आपूर्तिमा देखिने समस्या, करका दर वृद्धि, आन्तरिक उत्पादनमा कमी आउनुले पनि बजारमा मूल्य बढ्न गएको उनको भनाइ छ । 
“विभागसँग भएको जनशक्तिअनुसार बजार अनुगमन गरेका छौं,” महानिर्देशक गौचनले भने, “ जनशक्ति कम हुँदा प्रभावकारी रूपमा अनुगमन गर्न सकिएको छैन ।” बिचौलिया र व्यवसायीले वस्तुको अभाव सिर्जना गरी थप मूल्य बढाउने, कार्टेलिङ तथा सिन्डिकेट गरिरहेको उनको भनाइ छ । 

तरकारीको मूल्य तुलना (प्रतिकेजी रुपैयाँ)
गत वर्ष यस वर्ष 
गोलभेंडा ठूलो ५५ ११५
गोलभेंडा सानो ४८ ८५
भटमास कोसा ८५ १४५
मुला ४५ ५५
भन्टा लाम्चो ५५ ९५
बोडी  ८५ ९५
तितेकरेला ५५ ८५
रायो साग १०५ १२५
पाकेको फर्सी ४५ ६५
काउली स्थानीय ८५ १२५