भीम गौतम
आइतवार, चैत्र १६, २०७६
1146

आयात पनि घटाइयो 

लकडाउनको कारण विद्युत्मा माग घटेपछि रातिको समयमा मात्र झण्डै ३ सय मेगावाट बराबरको विद्युत् खेर गएको छ । नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका अनुसार, रातीको समयमा अहिले माग ४ सय मेगावाट मात्र छ तर भारतबाट आयात घटाएर निजी क्षेत्र र प्राधिकरणको गरी ६ सय ८८ मेगावाट विद्युत् उत्पादन हुने अवस्था छ । प्राधिकरणका अनुसार, लकडाउनअघि प्राधिकरणको ३६९ र निजी क्षेत्रबात २५७ मेगावाट उत्पादन थियो भने हाल घटाएर भारतबाट ६० मेगावाट आयात भईरहेको छ । विद्युत् प्राधिकरणका प्रवक्ता प्रवल अधिकारीका अनुसार, २५० मेगावाट ढल्केबर–मुज्जफ्फरपुर अन्तरदेशीय प्रसारण लाइनबाट आयात भईरहेकोमा बिहीबार रातीदेखि ५० मेगावाटमा झारिएको छ भने ६० मेगावाट आयात हुने टनकपुरबाट पनि घटाएर १० मेगावाटमा झारिएको छ ।
अन्य अधिकांश भारतबाट आयात हुने प्रसारण लाइनबाट विद्युत् आयात बन्द गरिएको छ । “सकेसम्म खेर नजाने गरी प्रयोग गर्ने योजना बनाएका छौं,” प्रवक्ता अधिकारी भन्छन्, “ढल्केबर–मुज्जफरपुरबाट २५० मेगावाट आयात गर्ने गरिएकोमा ५० मेगावाट र टनकपुरबाट ६० मेगावाट आयात गर्ने गरिएकोमा १० मेगावाट झारिएको छ ।” ढल्केबर–मुज्जफरपुर अन्तरदेशीय प्रसारण लाइनबाट २५० मेगावाट आयात गर्न भारतसँग विद्युत् खरिद सम्झौता (पीपीए) भएपनि फोर्स मेजरको कारणले सम्झौताको प्रावधान अनुसारनै घटाइएको प्राधिकरणले जनाएको छ । प्राधिकरण स्रोतका अनुसार आयात गरिरहेको बिजुली शुन्य बनाउन नमिल्ने भएकोले न्यूनत्तम मात्र आयात गरिएको र नेपाली बिजुली खेर जाने अवस्थामा शून्यमा झार्ने तयारी पनि प्राधिकरणको छ ।

कुल ११४ मेगावाटको कुलेखानी पहिलो, दोस्रो र तेस्रो नचलाएको प्राधिकरणलाई निजी क्षेत्रबाट विद्युत् लिनैपर्ने वाध्यातात्मक अवस्था रहेकोले सकेसम्म विद्युत् प्राधिकरणले आफ्ना विद्युत् गृहहरूको उत्पादन कम गर्ने लक्ष्य लिएको छ । १४४ मेगावाटको कालीगण्डकीको एउटा युनिट मर्मतका लागि उत्पादन बन्द गरिएको छ भने दुई युनिटबाट लकडाउनअघि ७१ मेगावाट उत्पादन भइरहेकोमा त्यसलाई ४५ मेगावाटमा झारिएको छ । त्यसैगरी प्राधिकरणका अनुसार ७० मेगावाटको मध्यमस्र्याङ्दीको विद्युत् गृहबाट लकडाउनअघि ३३ मेगावाट उत्पादन भएकोमा ३० मेगावाट तथा ६९ मेगावाटको मस्र्याङ्दी विद्युत् गृहबाट लकडाउनअघि ४० मेगावाट उत्पादन भएकोमा २६ मेगावाटमा झारिएको छ । त्यसैगरी अन्य जलविद्युत् आयोजनाहरूको उत्पादन पनि घटाइएको छ ।
लकडाउनका कारण उद्योग, धन्दा कलकारखाना बन्द हुँदा १२ सय मेगावाट पुगेको पिक आवरको विद्युत्का माग झण्डै ९५० मेगावाटमा झरेको छ भने एक हजार मेगावाट रहेको दिउँसोको माग ६ सय मेगावाटमा झरेको छ । प्राधिकरणको यो तथ्यांकले दिउँसो समेत ८८ मेगावाट बराबर विद्युत् खेर गएको छ । विद्युत् बढी खपत हुने उद्योगधन्दा, कलकारखाना, बिजनेस कम्प्लेक्स, होटल, सिनेमा घर, कार्यालयहरू बन्द भएकाले यस्तो अवस्था आएको हो । ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिञ्चाई मन्त्रालयले भने विद्युत् खपत बढाउनका लागि इडक्सन चुल्होको प्रवद्र्धन गर्न लागेको छ । सरकारले यसका लागि १५ प्रतिशत घरायसी छुट दिने निर्णय गरिसकेको छ । ऊर्जामन्त्री वर्षमान पुन र विद्युत् प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङले विद्युत् पर्याप्त रहेको बताउँदै खपत बढाउन आह्वान गरिसकेका छन् ।