भीम गौतम
बुधवार, श्रावण २९, २०७६
253

नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले गत आर्थिक वर्ष २०७५-७६ मा ४ अर्ब ५ करोड ५८ लाख रुपैयाँ बराबर चुहावट नियन्त्रण गर्न सफल भएको छ । गत वर्ष ७ अर्ब २० करोड रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेकोमा चुहावट नियन्त्रणबाटै यत्रो सफलता प्राप्त गर्न सफल भएको हो ।
२०७४-७५ आवमा २०.४५ प्रतिशत रहेको चुहावटलाई गत आर्थिक वर्षमा विद्युत् चुहावटलाई १५.३२ प्रतिशतमा झार्न प्राधिकरण सफल भएको ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री एवं प्राधिकरण सञ्चालक समितिका अध्यक्ष वर्षमान पुनले जानकारी दिए ।

प्राधिकरणका अनुसार आव गत आवमा ५.१३ प्रतिशत विन्दु चुहावट घटेको छ । २०७२-७३मा कुल चुहावट २५.७८ प्रतिशत रहेकोमा ७३-०७४ मा २२.९० प्रतिशत थियो । प्राधिकरणको तथ्यांकले तीन वर्षभित्रै ८ अर्ब बराबरको १० प्रतिशत चुहावट कमी आएको छ । प्राधिकरणका अनुसार ७५५१.२३ गिगावाट आवर विद्युत् उपलब्ध भएकोमा ६३९४.३८ गिगावाट आवर उपभोग भएर ११५६.८५ गिगावाट आवर विद्युत् चुहावट भएको थियो ।
प्राधिकरणको यो तथ्यांकले अझै १२ अर्ब ११ करोड २२ लाख रुपैयाँ बराबरको चुहावट अझै विद्युत् प्राधिकरणमा छ । विद्युत् प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङले चुहावटमध्ये ११ प्रतिशत वितरण, ४ प्रतिशत प्रशारण तथा एक प्रतिशतभन्दा कम उत्पादनतर्फको चुहावट भएको जानकारी दिए । “दक्षिण एशियाको प्राविधिक चुहावट १० प्रतिशत छ, त्यो अवस्थामा हामी पुग्दैछौ्र,” उनले भने ।
एकै वर्ष विद्युत् चुहावट ५ प्रतिशत हुनुलाई चुहावट नियन्त्रणमा चमत्कारको रूपमा लिइएको छ । प्राधिकरणले चुहावट नियन्त्रणका लागि चोरी नियन्त्रण गर्ने, महशुल बक्यौता असुलीमा कडाइ गर्ने, प्राविधिक चुहावट घटाउन ट्रान्सफर्मर, वितरण लाइन तथा सबस्टेसनको सुदृढीकरण लगायतका काम अभियानकै रूपमा चलाएकोले चुहावट नियन्त्रण सफल भएको जनाएको छ । कार्यकारी निर्देशक घिसिङले प्राविधिक र गैर प्राविधिक चुहावट नियन्त्रणका लागि मुलुकभर अभियानकै रूपमा चालिएका कदमले विद्युत् चुहावटमा इतिहासमै काम बनाउन सफल भएको बताए ।
प्राधिकरणले गैरप्राविधिक चुहावट नियन्त्रणका लागि चोरी नियन्त्रण गर्ने, महशुल बक्यौता असुलीमा कडाइ गर्ने, मिटर बाइपास तथा हुकिङ गरी चोरी गर्नेलाई कडा कारवाही गर्ने, बन्द मिटर फेर्ने, मिटर लिन प्रोत्साहित गर्ने मिटर रिडिङ नभएको (स्टक युनिट) ग्राहकको पहिचान गर्ने लागयतका काम अभियानकै रूपमा चलाइ रहेको छ । मिटर लिन प्रोत्साहित गर्न सुकुम्बासीलाई पनि मिटर सहज रूपमा दिने, स्थानीय तहको सिफारिस विनानै मिटर जडान गर्ने, अति विपन्नहरूलाई निशुल्क मिटर वितरण गरिरहेको छ ।
मन्त्री पुनले मंगलबार मन्त्रालयमा सार्वजनिक गरेको एक वर्षको उपलब्धिको विवरणअनुसार प्राधिकरणले विद्युत् चुहावट नियन्त्रण, प्रसारण तथा वितरण लाइनको निर्माण, वित्तीय सुधार लगायतमा प्राधिकरणको राम्रो प्रगति भएको छ । ऊर्जासचिव दिनेश घिमिरेले सबैको प्रयासबाट विद्युत् प्राधिकरण गर्व गर्न लायक संस्था बनाएको बताए ।
अघिल्लो आर्थिक वर्ष ०७४-७५मा २ अर्ब ९० करोड रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको प्राधिकरणले यसलाई ४ अर्ब ३० करोड अर्थात १४९ प्रतिशतले बढाएर ७ अर्ब २० करोड रुपैयाँ पु¥याएको छ । आव ०७२-७३मा ८ अर्ब ८९ करोड घाटामा प्राधिकरण थियो । गत आवसम्ममा ग्रीडमा आवद्ध भइ विद्युत् उपभोग गर्ने जनसंख्या करिब ७८ प्रतिशत अर्थात ४५ लाख पुगेको छ । यो आव ०७४-७५को तुलनामा करिब १० प्रतिशतले बढी हो । गत आवमा ७ अर्ब ५५ करोड युनिट ऊर्जा प्रणालीमा उपलब्ध भएको थियो । प्राधिकरणको उत्पादन करिब २ अर्ब ५५ करोड, निजी ऊर्जा उत्पादकहरूको २ अर्ब १९ करोड र भारतबाट २ अर्ब ८१ करोड युनिट आयात गरिएको थियो । प्रणालीमा प्राधिकरणको ३४, निजी क्षेत्रको २९ र आयतको ३७ हिस्सा प्रतिशत रहेको छ । भारतर्फ विद्युत् निर्यात ३ करोड ४७ लाख युनिट छ । निजी क्षेत्रको विद्युत् किन्नका लागि १४ अर्ब १३ करोड र आयाततर्फ २३ अर्ब ३ करोड रुपैयाँ खर्च भएको प्राधिकरणले जनाएको छ । ३२ करोड रुपैयाँ बराबरको विजुलीको विद्युत् निर्यात भएको प्राधिकरणको तथ्यांकले देखाएको छ ।
प्राधिकरणका अनुसार गत आवमा ७५७ सर्किट किलोमिटर प्रसारण लाइन निर्माण सम्पन्न भएकोमा त्यसमध्ये ६०६ सर्किट किलोमिटर सञ्चालनमा (चार्ज) आएको छ । ३३ केभी र सोभन्दा मुनिका करिब ९ हजार ७२२ सर्किट किमी वितरण लाइन निर्माण सम्पन्न भई चार्ज भएका छन् । प्रसारण तथा वितरण गरी ४० सबस्टेसन नयाँ विस्तार एवं स्तरोन्नति गरिएको छ । करिब ९२० एमभीए क्षमता थप भएको छ । ६ हजार ५८१ वितरण ट्रान्सफर्मर थप गरिएको छ । लामो समयदेखि निर्माण सम्पन्न नभएर रुग्ण बनेका ६० मेगावाटको माथिल्लो त्रिशूली ‘थ्री ए’ र काबेली करिडोर प्रसारण लाइनसहित ३ आयोजना, वितरणतर्फ ३४ गरी ३८ आयोजना सम्पन्न भएको प्राधिकरणले जनाएको छ ।