बुक बिल्डिङपछिका अपेक्षा «

बुक बिल्डिङपछिका अपेक्षा

विश्वका ४० भन्दा बढी मुलुकमा यसको सफल प्रयोग भइसकेकाले नेपालमा पनि यसबाट पुँजी बजारले नयाँ उचाइ हासिल गर्ने अपेक्षा गर्न सकिन्छ ।

सार्वजनिक सेयर निष्कासनमा बुक बिल्डिङ प्रणाली लागू गर्ने व्यवस्था बल्ल सुरु भएको छ । धितोपत्र बोर्डको बैठकले बुक बिल्डिङ निर्देशिका २०७७ कार्यान्वयनमा ल्याउने निर्णय गरेसँगै केही वर्षदेखिको प्रयासले सार्थकता पाएको छ । अब कम्पनीहरूको आईपीओमा बुक बिल्डिङ विधि लागू गर्न पाउने भए पनि सबै कम्पनीका लागि आईपीओ जारीमा यो विधि अनिवार्य भने होइन । सामान्यतया योग्य संस्थागत लगानीकर्ताको मागको आधारमा प्राथमिक बजारमा निस्कासन गरिने धितोपत्रको वास्तविक एवम् न्यायोचित मूल्य निर्धारण विधिलाई नै बुक विल्डिङ विधि भनिन्छ । बुक बिल्डिङ खासगरी एक किसिमको लिलामी प्रक्रिया हो र यसमा कम्पनीले सार्वजनिक निष्कासन गर्न चाहेको कुल धितोपत्रमध्ये केही कित्ताको सीमित लीलामी गरिन्छ । यस्तो लीलामबाट निर्धारित प्रिमियमको आधारमा बाँकी धितोपत्रको सार्वजनिक निष्कासन गरिन्छ ।
बुक बिल्डिङ विधिमा कम्पनीले नै प्राइस रेञ्ज दिई आधारभूत विश्लेषणका आधारमा बिडिङ गर्ने व्यवस्था भएकाले यसलाई वैज्ञानिक पनि मान्न सकिन्छ । अर्कोतर्फ मूल्य निर्धारण गर्ने विधिका रुपमा समेत लिइने बुक बिल्डिङ विधिमा स्वतन्त्र रुपमा रहेको बजारले नै कम्पनीको मूल्य निर्धारण गर्दछ । यस व्यवस्थाअनुसार बोर्डले बुक बिल्डिङ विधि अपनाएर प्राथमिक सेयर निस्कासन (आईपीओ) जारी गर्ने कम्पनीहरूले लगानीकर्ताहरूलाई खरिद तथा आवेदन दिने र बाँडफाँट गर्ने धितोपत्र संख्या न्यूनतम ५० कित्ता हुनुपर्ने व्यवस्था गरेको छ । उक्त विधिबाट आईपीओ जारी नगर्ने कम्पनीहरूलाई भने न्यूनतम ५० कित्ताको सीमा नरहने उक्त निर्देशिकामा रहेकाले यसले बजारको हालको आधारभूत संरचनामा भने केही परिवर्तन हुने देखिन्छ ।
बुक बिल्डिङ विधि अमेरिकाबाट सुरु भए पनि हाल छिमेकी मुलुक भारत, बंगलादेश, पाकिस्तान, श्रीलंका र चीनमा समेत अभ्यासमा आइसकेको छ । विश्वका ४० भन्दा बढी मुलुकमा यसको सफल प्रयोग भइसकेकाले नेपालमा पनि यसको प्रयोगबाट पुँजी बजारले नयाँ उचाइ हासिल गर्ने अपेक्षा गर्न सकिन्छ । त्यसो त संसारभर विभिन्न मुलुकले आफ्नो अर्थतन्त्र र पुँजी बजार सुहाँउदो ढाँचामा बुक बिल्डिङ विधि लागू गरेको पाइन्छ र नेपालमा पनि धितोपत्र बोर्डले लामो समयदेखिको तयारी र सरोकारवालासँगको वृहत् छलफपछि बुक बिल्डिङ विधि कार्यान्वयनमा ल्याएकाले सकारात्मक परिणाम नै हासिल हुने देखिन्छ ।
आईपीओमा बुक बिल्डिङ विधि लागू भएसँगै धितोपत्रको मूल्य निर्धारण पारदर्शी तथा प्रतिस्पर्धात्मक रुपमा हुने विश्वास गर्न सकिन्छ । धितोपत्र बोर्डले पुँजी बजारमा वास्तविक क्षेत्रका कम्पनीहरूलाई प्रवेश गराउने लक्ष्य लिइरहँदा उक्त विधि लागू भएपश्चात वास्तविक क्षेत्रका कम्पनीको बजार प्रवेशमा प्रोत्साहन पुग्ने अपेक्षा गर्न सकिन्छ । उक्त विधिबाट आईपीओ निस्कासन गर्ने कम्पनीले आफ्नो धितोपत्रको उचित मूल्य प्राप्त गर्न सक्ने, निष्कासनकर्ता कम्पनीमा संस्थागत लगानीकर्ताको स्वामित्व बढ्न गई संस्थागत सुशासन अभिवृद्धिमा सहयोग पुग्ने देखिन्छ । मुलुकमा कोरोना महामारीले अर्थतन्त्रका आधारभूत संरचनामा नै असर परिरहेका बेला बुक बिल्डिङसम्बन्धी व्यवस्थाले पुँजी बजार विकास अभियानमा नयाँ आयाम थपेको महशुस भएको छ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्