लगानी जोखिमको श्रेणीमा नेपालको सुधार «

लगानी जोखिमको श्रेणीमा नेपालको सुधार

अवस्था भने अझै चुनौतिपूर्ण 

विश्व जोखिमको श्रेणी (ग्लोबल रिस्क -याङ्किङ) मा नेपालको अवस्था सुधारिएको छ । युरोमनी डटकमले १८६ राष्ट्रमा गरेको सर्भेक्षणले नेपालको अवस्था ५ अंकले सुधारिएर १४ स्थान अघि बढे पनि विश्वको लगानीयोग्य मुलुकको दाँजोमा जोखिमको श्रेणीमा भने अझै अवस्था कमजोर रहेको जनाएको छ ।
युरोमनी डटकमको सर्भेक्षण सन् २०१९ मा भने नेपालले सबैभन्दा बढी युरोमनी कन्ट्री रिस्क (ईसीआर) स्कोर ३१.८९ छ । जुन विकासोन्मुख राष्ट्रहरूबीचमा भने सबैभन्दा बढी हो तर विश्वभरिको -याङ्कमा भने नेपाल १३५ औं मुलुकमा देखिएको छ । नेपालको राजनीति, आर्थिक र संरचनागत लगायतका सूचकांकका साथै स्थिर राजनीतिको कारण अवस्था सुधारिएको पनि सर्भेक्षणले देखाएको छ ।
नेपालभन्दा पछाडि छिटो सुधार गर्ने देशमा माल्दिभ्स, इथियोपिया, जाम्बिया, बारबाडोस, जमाइका, लाइबेरिया, मोल्दोभा, ग्रिस र बंगलादेश छन् । सर्वेक्षणले अध्ययन गरेको राजनीतिक आर्थिक तथा संरचनागत जोखिमका विभिन्न १५ वटा सूचकहरूका आधारमा नेपालले सुधार गरेको सर्भेक्षणले देखाएको छ ।
सर्भेक्षणअनुसार नेपालको सबैभन्दा बढी ५.५८ अंक सुधार भएको छ । त्यसैगरी माल्दिभ्सले १.७९ र इथोपियाले ०.९३ अंक सुधारेका छन् । ईसीआर स्कोरमा भने नेपालभन्दा इथियोपियाको ३४.६६ र बंगलादेशको ३२.५१ अंक छ । त्यसैगरी, विश्व जोखिम स्कोरमा भने नेपालभन्दा इथोपिया, ग्रीस, बंगलादेशलगायतको अवस्था राम्रो छ । बंगलादेशको १३० औं, इथियोपियाको ११६ औं र ग्रीसको ९२ औं स्थान रहेको छ ।
सर्भेक्षणले नेपालको लगातारको जोखिम भने कायमै रहेको देखाएको छ । कम्युनिष्ट पार्टीले निजी तथा सार्वजनिक सम्पत्तिमा आक्रमण, परियोजनामा कमजोर व्यवस्थापन र सुशासन, मुद्रास्फीति दबाब, पुँजीको तरलता, बढ्दो आयात लगायतमा भने अझै समस्या रहेको सर्भेक्षणले देखाएको छ ।
तर, नेपाल विकाससोन्मुख देशहरूमध्ये सबैभन्दा धेरै सुधार भइरहेको देशको सूचीमा भने पहिलो बनेको छ । सर्भेक्षणका अनुसार नेपाल लगानीकर्ताहरूका लागि पूर्ण जोखिमरहित देश नभए पनि सर्भेक्षण भएका विकासोन्मुख देशहरूमध्ये नेपाल ‘टप इम्प्रुभर’ हो । लगानीकर्ताहरूले अझै पनि नेपाललाई एकदमै सावधानीपूर्वक हेरिरहेको सर्वेक्षणले जनाएको छ ।
नेपालमा केही समययता पूर्वाधार विकासमा ठूलो लगानी भइरहेको तथा चीन र भारतले पनि नेपालमा प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी गरिरहेको अध्ययनमा उल्लेख छ । नेपालमा पछिल्लो आर्थिक वर्षमा अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा वैदेशिक लगानी करिब ४० प्रतिशतले कमी आएको छ ।
पछिल्ला समय ससाना कम्युनिष्ट पार्टीबाट लगानीकर्तालाई सुरक्षा चुनौती अझै रहेको भन्दै सर्बेक्षणले ससाना कम्युनिष्ट पार्टीले निजीक्षेत्र तथा उद्योग व्यवसायलाई निशाना बनाउँदै आएको पनि उल्लेख गरेको छ । सार्वजनिक आयोजनामा अझै सुशासनको कमी रहेको, सार्वजनिक खर्चमा वित्तीय घाटा बढेको र अत्यन्त खराब तरिकाले सामाजिक सुरक्षाका कार्यक्रम चलाइएको पनि उक्त सर्भेक्षणले बताएको छ ।
यस्तै, निक्षेप वृद्धिको तुलनामा कर्जाको चाप बढेकोले लगानीयोग्य रकमको अभाव बढेको, हालै नेपालका विभिन्न भागमा आएका बाढीले कृषि उपजको उत्पादनमा असर परेर मूल्यवृद्धिको चाप बढ्ने तथा चालू खाताको बढ्दो घाटाले भुक्तानी सन्तुलनमा असर परी वैदेशिक मुद्रा सञ्चितीमा पनि असर परेको उक्त सर्भेक्षणमा उल्लेख छ । सर्भेक्षणले नेपालको सुधार देखिए पनि चुनौतीको मात्रा भने नघटेको समेत जनाएको छ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्