म्युचुअल फन्डका लागि छुट्ट्याइएको आईपीओमा कोटा खारेजी योजना «

म्युचुअल फन्डका लागि छुट्ट्याइएको आईपीओमा कोटा खारेजी योजना

पछिल्लो समयमा सेयर बजारमा लगानीकर्ताहरूको संख्या दिनहुँ बढिरहेका् छन् । खासगरी प्राथमिक बजारका यानि आईपीओ सेयर खरिद आवेदन दिने लगानीकर्ताहरू ह्वात्तै बढेका छन् । प्राथमिक सेयर खरिदमा आवेदन दिनेहरूको संख्या २४ लाख नाघिसकेको छ भने डिम्याट खाता खोल्नेहरूको संख्या पनि दिनहुँ बढिरहेको छ । डिम्याट खाता खोल्नेहरू बढिरहे तापनि धेरैजसो लगानीकर्ता प्राथमिक सेयर बजारमा नै सीमित रहेका छन् । प्राथमिक बजारमा सेयरका लगानीकर्ताहरूको आकर्षण बढेसँगै पछिल्लो समयमा १० कित्ता सेयर पाउनका लागि पनि घमासान युद्ध नै गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ । आईपीओ सेयर पार्नका लागि पनि विगतको भाग्योदय चिट्ठाजस्तै भइसकेको छ । त्यसो त पछिल्लो समयमा आईपीओ सेयर खरिदको आवेदन दिन घामपानी नभनी नगद र चेक फारम बोकी निष्कासन केन्द्रहरूमा दिनभर लाइनमा बस्नुपर्ने झन्झट भने हटिसकेको छ । पछिल्लो समयमा घर, पसल, अफिस, सडक जहाँ इन्टरनेटको सुविधा छ त्यहींबाट कम्प्युटर, मोबाइल, लापटपबाट सयौं जनाले अनलाइनबाट आईपीओ सेयरमा आवेदन दिन सकिने भएको छ । यस कारणले पनि हालैका समयमा आईपीओ सेयरमा आवेदन दिनेहरूको लस्कर लाग्ने गरेको होला । आईपीओ निष्कासन सम्बन्धमा बजारमा विभिन्न चर्चाहरू पनि चल्ने गरेका छन् । कतिपयको भनाइमा आईपीओ सेयरमा म्युचअल फन्डहरू यानि संस्थागत लगानीकर्ताहरूका लागि छुट्ट्याइएका कोटा खारेज गर्नुपर्ने चर्चा पनि चल्ने गरेको छ । धितोपत्र बोर्डले म्युचअल फन्डको कोटा खारेज गरेर वैदेशिक रोजगारमिा गएका नेपालीलाई दिने प्रस्ताव गरेको छ । बजारमा यो धितोपत्र बोर्डमो भन्दा पनि राजनीतिक फाइदाको लागी राजनीतिक निर्णय भएको चर्चा छ । यसको अर्थ म्युचअल फन्डका लागि पनि सर्वसाधारणलाई भाग्योदय चिट्ठाजस्तै अरू लगानीकर्ताहरूको माझमा नै प्रतिस्पर्धा गराउनुपर्ने अवस्था आउँदै छ । म्युचुअल फन्ड भनेका मार्केट मेकरजस्ता नै हुन्, तर पनि यिनीहरूले पनि कारोबार भएको पहिलो दिनमा नै सेयरहरू बेच्ने गरेको देखिन्छ । सर्वसाधारण लगानीकर्ता भने १० कित्ता सेयरका लागि भाग्योदय चिट्ठामा जस्तै भर पर्नुपर्ने, म्युचुअल फन्डहरूले भने सजिलै सेयर पाउने, यो बेमेल भएको कारण हटाउनु पर्छ भन्ने ठूलो दबाब पनि थियो ।
त्यसो त पछिल्लो समयमा प्राथमिक सेयरमा रहेको १० कित्ते नीति पनि हटाउनुपर्ने माग उठिरहेको छ । १० कित्ता सेयर पाउनका लागि पनि घमासान प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्ने भएकाले अबको समयमा यो नीति पनि हटाउनुपर्ने भन्ने कतिपय जानकारहरूको भनाइ छ । आईपीओ सेयरमा साना–ठूला सबै लगानीकर्ताले समान १० कित्ता सेयर पाऊन् भनेर विगतमा यो नीति ल्याइएको थियो । अब यो नीति समयअनुसार अव्यावहारिक भएको कतिपय लगानीकर्ताको भनाइ छ । १० कित्ते नीतिले सेयर बजारको दोस्रो बजारलाई त्यति चलायमान बनाउन नसकेको तथा सेयर बजारमा जोखिम लिन चाहने मात्र प्रबेश गर्ने समाजवादको नाममा सबैलाइृ सेयर बाँडेर जोखिममा फसाउनु नहुने भनाइ पनि छ । तर पनि कतिपयको भनाइमा ठूलाबडा लगानीकर्ताहरू मात्र १० कित्ते नीतिको विपक्षमा छन् तर साना लगानीकर्ताहरू भने १० कित्ते नीति राम्रो रहेको बताउँछन् । १० कित्ते नीतिले गर्दा नै सबै सर्वसाधारणको सेयर बजारप्रति आकर्षण रहेको हो भन्ने पनि कतिपयको भनाइ छ ।
१० कित्ते नीतिले सेयर बजारमा लगानीकर्ताहरूको आकर्षण बढेको, सेयर बजारलाई फराकिलो बनाएको, साना लगानीकर्ताहरूको पहुँच सेयर बजारसम्म पुगेको भन्ने पनि कतिपयको भनाइ रहेको छ । साथै, १० कित्ते नीतिले प्राथमिक बजारमा मात्र लगानीकर्ताहरूको आकर्षण बढेको देखिएको पनि बुझाइ छ । सेयर बजारको विकास विस्तारका लागि दोस्रो बजारमा नै लगानीकर्ताहरू झुम्मिनुपर्ने देखिन्छ । त्यसो त पछिल्लो समयमा अनलाइनबाट सेयर कारोबार गर्न सकिने भएकाले दोस्रो बजारमा पनि लगानीकर्ताहरूको सक्रियता बढेको देखिन्छ । दोस्रो बजारमा अनलाइनमार्फत कारोबार गर्नेहरू १० लाखभन्दा बढी भइसकेका छन् । त्यसो त दोस्रो बजारमा जोखिम अलि बढी हुने र प्राथमिक बजारमा जोखिम अलि कम हुने भएकाले पनि प्राथमिक बजारमा लगानीकर्ताहरूको आकर्षण बढेको भन्दा पनि फरक नपर्ला । त्यसैगरी १० कित्ते नीतिले साना लगानीकर्ताहरूको पहुँच सेयर बजारमा हुने भएकाले अधिकांश लगानीकर्ताको भनाइमा १० कित्ते नीति हटाउनु उचित होइन । तर, १० कित्ते नीति रहे तापनि धेरैजसो लगानीकर्ताले आईपीओ पार्न सकिरहेका छैनन् । विभिन्न कम्पनीहरूले निष्कासन गर्ने प्राथमिक सेयरमा मागभन्दा धेरै बढी आवेदन पर्ने तथा २५ लाखको हाराहारीमा आवेदकहरू हुने कारणले गर्दा पनि १० कित्ता सेयर पाउन पनि गाह्रो भइरहेको छ ।
यस कारणले पनि कतिपय जानकारहरू १० कित्ते नीतिको औचित्य नै नभएको बताउँछन् । तर पनि १० कित्ते नीति रहे तापनि सेयर पाउनका लागि चिट्ठामा भर पर्नुपर्ने भएकाले यो रहे वा नरहे तापनि केही फरक नपर्ने कतिपय लगानीकर्ताहरूको भनाइ रहेको छ । कतिपय लगानीकर्ताहरू भने प्राथमिक सेयर खरिदको आवेदन दिँदा न्यूनतम १० कित्ता आवेदन दिन पाउने व्यवस्था गर्नैुपर्ने बताउँछन् । यसले साना लगानीकर्ताहरूको पहुँच सेयर बजारमा रहिरहने उनीहरूको दाबी छ । तर, म्युचअल फन्डका लागि व्यवस्था गरेको कोटा भने हटाउनुपर्ने कारण दिन नसके तापनि यसको औचित्य प्रमाणित पनि भएको छैन । साथै, अहिले बुक बिल्डिङ प्रणालीमा प्राथमिक सेयर निष्कासन प्रक्रियामा रहेको छ । यसले पनि म्युचुअल फन्डमा कोटा प्रणालीको औचित्य नरहेको केहीको भनाइ छ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्