आप्रवासी श्रमिक क्षतिपूर्ति कार्यक्रमलाई ४४ करोड डलर लाग्ने «

आप्रवासी श्रमिक क्षतिपूर्ति कार्यक्रमलाई ४४ करोड डलर लाग्ने

दुब्र्यवहार भोगेका आप्रवासी श्रमिकहरू लक्षित क्षतिपूर्ति कार्यक्रमका लागि फिफाले विश्वकप पुरस्कारका लागि छुट्याएको ४४ करोड अमेरिकी डलर बराबर रकम विनियोजन गर्ने एम्नेस्टी इन्टरनेसनलले जनाएको छ ।
सन् २०२२ को विश्वकपको तयारीका क्रममा कतारमा मानवअधिकार दुब्र्यवहार भोगेका लाखौं आप्रवासी श्रमिकहरूलाई क्षतिपूर्ति प्रदान गर्न फिफाले कम्तिमा ४४ करोड अमेरिकी डलर छुट्याउनुपर्ने कुरा एम्नेस्टी इन्टरनेसनलले विश्वकप प्रतियोगिता सुरू हुनु ६ महिना अघि बिहीबार सार्वजनिक गरेको नयाँ प्रतिवेदनमा उल्लेख गरेको छ ।
प्रतिवेदनसँगै सार्वजनिक गरिएको एउटा खुल्ला पत्रमा एम्नेस्टी इन्टरनेसनल र मानवअधिकार संस्थाहरूको सञ्जाल तथा फुटबलका प्रशंसक समूहहरूले फिफाका अध्यक्ष जियानी इन्फान्टिनोलाई एउटा विस्तृत क्षतिपूर्ति कार्यक्रम स्थापना गर्न कतारसँग सहकार्य गर्न आग्रह गरेका छन् । कतारमा आयोजना हुने प्रतियोगितासँग सम्बन्धित सबै श्रम दुब्र्यवहारका लागि क्षतिपूर्ति प्रदान गर्ने तथा भविष्यमा आयोजना हुने प्रतियोगिताहरूमा त्यस्ता दुब्र्यवहारहरू नदोहोरिने कुरालाई कतार र फिफा दुवैले सुनिश्चित गर्नुपर्दछ भनी पत्रमा जनाइएको छ ।
श्रम सुरक्षाका लागि गर्नुपर्ने कुनै पनि आवश्यक सुधारका शर्तबिना नै फिफाले सन् २०१० मा कतारलाई विश्वकप आयोजना गर्ने जिम्मेवारी सुम्पेदेखि यता भएका श्रृखलाबद्ध दुब्र्यवहारहरूमा क्षतिपूर्ति प्रदान गर्नका लागि यी संस्थाहरूले फिफालाई कम्तिमा विश्वकप खेलमा पुरस्कार स्वरूप प्रदान गर्नका लागि छुट्ट्याइएको ४४ करोड अमेरिकी डलर बराबरको रकम विनियोजन गर्न आह्वान गरेका छन् ।
“कतारमा भएको मानवअधिकार ज्यादतीको इतिहासकै आधारमा पनि कतारलाई विश्वकप प्रतियोगिता आयोजना गर्न पुरस्कृत गर्ने बेलामा श्रमिकहरूमाथिको स्पष्ट रूपमा देखिने जोखिमहरूका बारेमा फिफालाई थाहा थियो नै वा फिफालाई यो कुरा थाहा पाएको नै हुनुपर्ने थियो । यति हुँदाहँदै, कतारी बोलपत्रको मूल्याङ्कनमा श्रमिक वा मानवअधिकारका बारेमा केही पनि उल्लेख गरिएन र श्रम सुरक्षासँग सम्बन्धित कुनै शर्तहरू राखिएनन् । त्यसपछि फिफाले ती जोखिमहरू रोक्न वा न्यूनीकरण गर्न अत्यन्तै न्यून प्रयास गरेको छ, एम्नेस्टी इन्टरनेसनलकी महासचिव आग्नेस कालामार्डले भनिन् ।
एम्नेस्टी इन्टरनेसनलले अनुमान गरेअनुसार क्षतिपूर्ति प्रदान गर्न र भविष्यमा श्रमिकहरूको अधिकारको संरक्षणको लागि गरिने पहलहरूका लागि ४४ करोड अमेरिकी डलरको न्युनतम आवश्यक हुन सक्नेछ । यद्यपि, भुक्तानी गर्न बाँकी रहेको पारिश्रमिक, लाखौं कामदारहरूले तिरेको चर्को भर्ना शुल्क र घाइते तथा मृत्यु भएकाहरूलाई दिनुपर्ने क्षतिपूर्तिको लागि चाहिने कुल रकम भने अझ बढी हुन सक्छ र यसको मूल्याङ्कन युनियन, नागरिक समाज संस्थाहरू, अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठन र अन्यहरूसँगको सहभागितामूलक प्रक्रियाको आधारमा गरिनुपर्ने एम्नेस्टी इन्टरनेसनलले जनाएको छ ।
व्यवसाय र मानवअधिकारसम्बन्धी संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय मार्गनिर्देर्शक सिद्धान्तहरूमा उल्लेख गरिएझैं र आफ्नै नीतिहरूमा मान्यता दिइएअनुरूप फिफाले आफ्नो कारणबाट भएका मानवअधिकार दुब्र्यवहारहरूको उपचार प्रदान गर्ने जिम्मेवारी वहन गरेको हुन्छ । उक्त जिम्मेवारीअन्तर्गत रंगशाला र प्रशिक्षण स्थल, फिफाद्वारा मान्यता प्राप्त होटल र प्रसारण केन्द्रहरूजस्ता फुटबलसँग सम्बन्धित पूर्वाधारहरू निर्माण गर्ने श्रमिकहरू मात्र नभई यी पूर्वाधारहरू सञ्चालन गर्न आवश्यक सेवाहरूमा संलग्न श्रमिकहरूलाई समेत समेटिनुपर्दछ, एम्नेस्टी इन्टरनेसनलले भनेको छ । यसले यो प्रतियोगिता हेर्न कतार आउने आशा गरिएका दश लाख भन्दा धेरै आगन्तुकहरूको व्यवस्थापनका लागि आवश्यक यातायात, आवास र अन्य पूर्वाधार निर्माण र संचालन गर्नमा संलग्न श्रमिकहरूलाई पनि समेट्नुपर्दछ। त्यसैगरी, आफ्नो भू–भागमा हुने हरेक दुब्र्यवहार – चाहे त्यो विश्वकपसँग सम्बन्धित होस् या नहोस् – मा उपचार सुनिश्चित गर्ने दायित्व कतारको पनि रहेको पनि एम्नेस्टी इन्टरनेसनलले जनाएको छ । सुप्रिम कमिटी अन डेलिभरी एण्ड लेगेसीको पहल र कतारको श्रम सुधारसँग सम्बन्धित स्वागतयोग्य कार्यक्रममार्फत केही प्रगति भएको भए पनि तिनीहरूको सीमित दायरा र फितलो कार्यान्वयनले गर्दा गम्भीर मानवअधिकार ज्यादतीहरू जारी रहेको र ज्यादतीविरूद्धको उपचारमा आप्रवासी श्रमिकहरूको सीमित पहुँच रहेको बुझिन्छ भन्दै एम्नेस्टी इन्टरनेसनलले अन्ततः गएको दशकमा यस विश्वकपका लागि आवश्यक सबै परियोजनाहरूमा संलग्न श्रमिकहरूले भोगेका दुब्र्यवहारहरू धेरै हदसम्म संवोधन नभएको पनि जनाएको छ ।
श्रमिक, ट्रेड युनियन, अन्तर्राष्ट्रिय श्रम संगठन र नागरिक समाजको पूर्ण सहभागितामा एउटा कार्यक्रम स्थापना गर्न एम्नेस्टी इन्टरनेसनलले फिफा र कतारलाई आह्वान गरिरहेको छ । उनीहरूले सन् २०१३ मा बङ्गलादेशको राना प्लाजामा १,३०० भन्दा बढी श्रमिकहरूको ज्यान जाने गरी भएको विपत्तिपछिको क्षतिपूर्ति कार्यक्रम जस्ता अन्य कार्यक्रमहरूको अनुभवबाट पनि पाठ सिक्नुपर्ने पनि एम्नेस्टी इन्टरनेसनलको भनाइ छ ।
आप्रवासी श्रमिकहरूको मानवअधिकार उल्लङ्घन नदोहोरियोस् र भावी सबै प्रतियोगिताहरू आयोजना गर्ने जिम्मेवारी दिनेक्रममा मानवअधिकारका जोखिमहरूको पर्याप्त मूल्याङ्कनका साथै पहिचान गरिएका सम्भावित दुब्र्यवहारहरू रोक्न र न्यूनीकरण गर्नका लागि स्पष्ट कार्ययोजना सुनिश्चित गर्नका लागि पनि एम्नेस्टी इन्टरनेसनलले फिफालाई आह्वान गरेको छ । सन् २०२६ को फिफा विश्वकपका लागि बोलपत्र आह्वान प्रक्रियामा नयाँ मानवअधिकारको मापदण्ड लागू गरिएको छ। तर यसभन्दा पहिला चीनमा र त्यसपछि संयुक्त अरब इमिरेट्सलाई सन् २०२१ को फिफा क्लब विश्वकपको आयोजना गर्ने जिम्मेवारी प्रदान गर्ने निर्णयमा यी मापदण्डहरू लागू भएको नदेखिएको एम्नेस्टी इन्टरनेसनलको भनाइ छ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्