पुरातात्विक महत्वका सम्पदा आगामी आवभित्र पुनर्निर्माण हुने «

पुरातात्विक महत्वका सम्पदा आगामी आवभित्र पुनर्निर्माण हुने


पुरातत्व विभागले आगामी आर्थिक वर्षभित्र भूकम्पले ध्वस्त बनाएका पुरातात्विक महत्वका सम्पदा पुनर्निर्माणको काम सम्पन्न गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ ।
विभागका महानिर्देशक दामोदर गौतमले आगामी आर्थिक वर्षभित्र भूकम्पले ध्वस्त बनाएका सम्पदाहरूको पुनर्निर्माण कार्य सम्पन्न गरिसक्ने तर त्यसका लागि सरकारले आवश्यक बजेटको व्यवस्था गर्नुपर्ने बताए ।
सोमबार संघीय संसद् प्रतिनिधिसभा अन्तर्गतको अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध समितिको बैठकमा बोल्दै उनले बजेट अभावकै कारण गुम्बाहरूको पुनर्निर्माणको कामलाई अघि बढाउन नसकिएको पनि स्पष्ट पारे । १२३३ वटा गुम्बा पुनर्निर्माण गर्नुपर्नेमा सरकारले २६ वटा गुम्बाका लागि १६ करोड बजेट दिएकाले त्यसलाई अगाडि बढाउन सक्ने अवस्था नरहेको महानिर्देशक गौतमको भनाइ थियो । उनले एउटा गुम्बाको पुनर्निर्माण गर्न करिब सातदेखि आठ करोडसम्म लाग्ने अवस्था रहेकोतर्फ पनि सांसदहरूको ध्यानाकर्षण गराए । विभागका अनुसार पुरातात्विक महत्वका सम्पदाको पुनर्निर्माणका लागि बजेटको साथै विज्ञताको पनि अभाव छ ।
महानिर्देक गौतमले भने, “भूकम्पपछिको पुनर्निर्माणमा हामीले अहिलेसम्म ९ सय २० वटा सम्पदामध्ये ६९ प्रतिशत काम सम्पन्न गरेका छौं । यो वर्ष जुन कार्यक्रम सञ्चालनमा छ । १ सय ५८ वटा सम्पदाको पुनर्निर्माणको काम यस वर्ष ८२ प्रतिशत सम्पन्न गर्ने योजना छ । आवश्यक बजेटको व्यवस्था भयो भने सम्पदाहरूको पुनर्निर्माणको काम आगामी वर्षभित्र सम्पन्न गरिनेछ । अर्को समस्या के आइरहेको छ भने गुम्बा पुनर्निर्माणका लागि २६ वटा गुम्बा बनाउन १६ करोड बजेट दिइएको छ । एउटा गुम्बा निर्माणका लागि करिब ७–८ करोड बजेट लाग्छ । तर ६० लाख दिइएको छ । यसले पुनर्निर्माणको काम अघि बढाउन सकिएको छैन ।”
विभागले जनकपुरस्थित रामजानकी मन्दिरलाई विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत गर्ने कामलाई पनि अघि बढाएको छ । महानिर्देशक गौतमले भगवान गौतम बुद्धको जन्मस्थल लुम्बिनीको तिलौराकोटलाई पनि विश्व सम्पदा सूचीमा सूचीकृत गर्नका लागि प्रक्रिया अघि बढाइएको जानकारी दिए ।
विभागले सम्पदाहरूको उत्खनन तथा संरक्षण कार्यलाई अघि बढाउन बजेट, जनशक्ति र विज्ञताको अभाव रहेको उल्लेख गर्दै त्यसको व्यवस्था गर्न पनि सरकारको ध्यानाकर्षण गराएको छ । बैठकमा बोल्दै सांसदहरूले सम्पदाहरूको पुनर्निर्माणको कामलाई अघि बढाउने गरी आवश्यक योजना बनाउन नसकेको भन्दै विभागको आलोचना गरका थिए ।
पूर्वप्रधानमन्त्री एवं नेकपा (एकीकृत समाजवादी) का अध्यक्ष माधवकुमार नेपालले हाम्रा सम्पदाहरू पर्यटनसँग जोडिएको भन्दै त्यसको संरक्षण र विकासमा आवश्यक योजना बनाउन ढिलाइ गर्न नहुने बताए । उनले रामजानकी मन्दिर, लुम्बिनीलगायतका सम्पदाको उचित व्यवस्थापनमा ध्यान दिन पनि विभागलाई सचेत गराए ।
कांग्रेसका सांसद दिव्यमणि राजभण्डारीले विभागले सम्पदाहरूको संरक्षण हुनेगरी योजनाबद्ध ढंगले काम गर्न नसकेको भन्दै असन्तुष्टि व्यक्त गरे । उनले पुरातात्विक महत्वका सम्पदाको संरक्षण कार्यमा गम्भीर भएर लाग्नुपर्ने आवश्यक्ता पनि औंल्याए ।
सांसद राजभण्डारीले सिंहदरबारस्थित ग्यालरी बैठकको पुनर्निर्माणमा अझै ध्यान दिन नसकेको भन्दै आपत्ति जनाए ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्