प्रतिविद्यार्थी ३७ हजार खर्च «

प्रतिविद्यार्थी ३७ हजार खर्च

eQmk’/, & dªl;/ M k’:ts ;fj{hlgs ljZjljBfno cg’bfg cfof]usf] @* cf}F jflif{sf]T;j ;df/f]xdf cfof]un] k|sflzt u/]sf] k’:ts ;fj{hlgs ub}{ cfof]usf cWoIf k|f8f eLdk|;fb ;’j]bL . tl:a/ M /d]z lu/÷/f;;


उच्च शिक्षामा सरकारले प्रतिविद्यार्थी ३७ हजार रुपैयाँभन्दा बढी लगानी गदै आए पनि सबैभन्दा बढी विद्यार्थी रहेको त्रिभुवन विश्वविद्यालयको औसत उत्तीर्ण दर २९.३ प्रतिशतमात्र छ । सरकारले नेपालको उच्च शिक्षालाई अनुसन्धानमूलक र रोजगामुखी बनाउने लक्ष्यसहित चालु आर्थिक वर्षको बजेट १९ अर्ब पु-याएको छ ।
विश्वविद्यालय अनुदान आयोगले मंगलबार आफ्नो २८ औं वार्षिकोत्सवमा सार्वजानिक गरेको प्रगति प्रतिवेदनमा उच्च शिक्षामा समग्र विद्यार्थी उत्तीर्ण प्रतिशत न्यून रहेको जनाइएको छ । सो अवसरमा आयोगमा सदस्य सचिव प्रा. शंकरप्रसाद भण्डारीले त्रिभुवन विश्वविद्यालयको औसत उत्तीर्ण दर २९.३ प्रतिशतमात्र रहेको जनाए । “यसबाट लगानीका हिसाबले हेर्ने हो भने ७१ प्रतिशत लगानी खेर गैरहेकोले गुणस्तरमा व्यापक सुधार गरी उच्च शिक्षालाई रोजगारमूलक बनाउनुपर्ने कार्य चुनौतीपूर्ण रहेको छ,” सदस्य सचिव भण्डारीले भने, “विकासशील राष्ट्रहरुको उच्च शिक्षामा कुल भर्नादर सरदर ३० प्रतिशत भन्दा बढी रहेकोमा नेपालको भने १५ प्रतिशत मात्र रहेको छ ।” आयोगका अनुसार सरकारको लक्ष्य अनुसार १८ प्रतिशत भर्नादर पु-याउनु चुनौतीपूर्ण छ ।
मुलुकमा उच्च शैक्षिक संस्था तथा विद्यार्थी संख्या बढिरहेका भए पनि व्यावसायिक तथा प्राविधिक विषयहरुमा भर्नादर वृद्धि चुनौतिपूर्ण रहेको विज्ञको भनाइ छ । विद्यार्थी विदेशिने क्रम बढ्दै गएकोले यसको उचित व्यवस्थापन पनि चुनौतीपूर्ण भएको आयोगले बताएको छ । दीक्षान्त समारोहमा भाग लिनेको संख्यालाई आधार मान्ने हो भने ग्राजुएटको संख्या ७९ हजार ५४१ मात्र रहेकोले कुल उत्पादन करिब १७.०४ प्रतिशत हुन गएको र लगानीको प्रतिफल बढाउनुपर्ने भण्डारीको सुझाव छ । उनले भने, ‘दीक्षान्त समारोहमा समावेश नहुनेको संख्या जोड्दा यो संख्या केही बढ्ने देखिन्छ । शैक्षिक क्यालेण्डर अनुसार विद्यार्थी भर्ना, शैक्षिक सत्रको थालनी, परीक्षा सञ्चालन, नतिजा प्रकाशन जस्ता महत्वपूर्ण कार्यहरू समयमा नै सम्पन्न गरी राष्ट्रिय लगानी र विद्यार्थी–अभिभावकको व्यक्तिगत लगानीको प्रतिफल समयमै सुनिश्चित गर्नुपर्ने छ ।’
उच्च शिक्षामा सरकारको लगानी प्रति विद्यार्थी ३७ हजार २५८ रुपैयाँ छ । चालु आवमा सरकारबाट उच्च शिक्षामा प्रति विद्यार्थी लगानी सबै भन्दा बढी राजर्षी जनक विश्वविद्यालयमा गरिने देखिन्छ भने सबैभन्दा कम पोखरा विश्वविद्यालयमा हुने छ । त्रिविमा सरकारबाट हुने प्रतिविद्यार्थी लगानी २६ हजार ७८० रहने जनाइएको छ ।
आयोगले चालु आवमा सञ्चालन हुने कार्यक्रमहरुका लागि नेपाल सरकार, विश्व बैंकको सहुलियतपूर्ण ऋण सहयोग, अघिल्लो वर्ष कोभिड १९ महामारीका कारण सम्पन्न हुन नसकी बाँकी रहेको आयोगको स्रोत र चीन सरकारबाट सहयोग गरी लगभग १९ अर्ब रुपैयाँको बजेट तयार गरेको छ । चीन सरकारको सहयोगमा मदन भण्डारी विज्ञान तथा प्रविधि विश्वविद्यालयको लागि सोझै नगद सोधभर्ना भुक्तानी हुने पूँजीगत अनुदान समावेश गरी बजेट तयार पारिएको हो ।
चालु आवमा नेपाल सरकारबाट नियमित कार्यक्रमतर्फ १८ अर्ब १८ करोड ६२ लाख रुपैयाँ आयोगलाई प्राप्त भएको छ भने शिक्षक तथा कर्मचारीको तलबमानमा चालु आवबाट लागू हुने गरी २ हजार वृद्धि भएको तथा नयाँ खुल्ने विश्वविद्यालय लगायत अन्य शिर्षकमा थप अनुदान प्राप्त हुने आयोगको भनाइ छ । आव २०७७-०७८ का लागि नेपाल सरकारबाट नियमित कार्यक्रमतर्फ १५ अरब ३२ करोड १४ लाख प्राप्त भएको थियो भने यथार्थ खर्च १४ अरब ७४ करोड ८७ लाख ४२ हजार भएको थियो ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्