केन्द्रीय बैंकको निर्देशिकाबाट लगानीकर्ता डराउनु पर्दैन «

केन्द्रीय बैंकको निर्देशिकाबाट लगानीकर्ता डराउनु पर्दैन

केन्द्रीय बैंकले सीमित व्यक्तिले सेयर बजारमा कब्जा जमाएको तथ्यांकका आधारमा कडाइ गरेको छ । मौद्रिक नीतिको घोषणाअनुसार नेपाल राष्ट्र बैंकले यसरी कडाइ गर्दा मार्जिन प्रकृतिको (सेयर धितो) कर्जालाई सीमाभित्र ल्याउनका लागि एक वर्षको समय भने दिएको छ । बजारमा सेयर धितो राखी कर्जा लिने र फेरि सेयर नै खरिद गर्ने गरिएको भन्दै केन्द्रीय बैंकले यस्तो कदम उठाएको जनाएको छ । पछिल्ला समयमा सेयर बजारमा मार्केट मेकर तथा म्युचुअल फन्डले बजारलाई स्थिर राख्ने काम गर्नुपर्नेमा केही सीमित व्यक्तिले बजारमा मार्केट मेकरको काम गरेको आरोप छ । पछिल्ला २० महिनादेखि लगातार रूपमा बढिरहेको सेयर बजारमा केन्द्रीय बैंकले मंगलबार जारी गरेको निर्देशिकाले केही हलचल ल्याएको छ ।
लगानीकर्ताहरू मौद्रिक नीतिमा सेयर बजार कडाइ हुन सक्ने संकेत पाउनासाथ अर्थमन्त्रीकहाँ भेट्न नै गएका थिए । केन्द्रीय बैंक तथा अर्थमन्त्रालयले यस्तो कडा कदम नचाल्ने अनुमान गरेका लगानीकर्ता मंगलबार नै नयाँ निर्देशिका आएपछि यसबाट अलिक तर्सेको झैं देखिन्छ । तर, सेयर बजारमा लगानीकर्ता तर्सिनुपर्ने गरी निर्देशिका आएको देखिँदैन । किनकि निर्देशिकाले सेयर धितोमा एउटा ग्राहकले एउटा इजाजतपत्र प्राप्त संस्थाबाट अधिकतम ४ करोड र सबै इजाजतपत्र संस्थाबाट अधिकतम १२ करोड रुपैयाँसम्म कायम गरेको छ । साथै, निर्देशन जारी हुनुअघि सीमाभन्दा बढी कर्जा लगानी भएकोमा त्यस्तो कर्जालाई भुक्तानी अवधि वा आगामी एक वर्षमध्ये जुन पहिले हुन्छ सो अवधिभित्र नियमित गर्न बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूलाई निर्देशन पनि दिएको छ । यसरी आफ्नो कर्जा नियमित गर्न समयसहित आएको निर्देशिकाले बजारमा लगानीकर्ता आत्तिनुपर्ने देखिन्न । सीमित व्यक्तिहरूले बैंकबाट सेयर धितोमा अत्यधिक कर्जा लिएर पुनः बजारमै लगानी गर्दा जोखिम बढ्दै गएको निष्कर्ष निकाल्दै केन्द्रीय बैंकले कडाइ गरेका कारण साधारण लगानीकर्ता डराउनुपर्ने स्थिति छैन । डिम्याट खाताका आधारमा हाल सेयर बजारमा करिब ४० लाख लगानीकर्ता भएको मान्ने हो भने १२ करोडभन्दा बढी मार्जिन प्रकृतिको (सेयर धितो) कर्जा लिने १ सयभन्दा अलिकति बढी मात्रै छन् । त्यसैले लगानीकर्ता आत्तिनुपर्ने कारण छैन ।
त्यसमाथि गत आर्थिक वर्षको अपरिष्कृत वित्तीय विवरणअनुसार सेयर बजारमा सूचीकृत संस्थाहरूको वित्तीय विवरण अघिल्लो आर्थिक वर्षको भन्दा खराब आएको छैन । केन्द्रीय बैंकको नीति सेयर बजारका लागि मात्र नभएर समग्र वित्तीय स्थायित्वका लागि तथा दीर्घकालीन हुने हुँदा पनि यसले दीर्घकालमा सेयर लगानीकर्तालाई घाटा पु¥याउँदैन । बजार विस्तार गर्न तथा लगानीकर्तालाई सुरक्षा नै प्रदान गर्दछ । ‘क’ वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्था मात्र नभएर ‘ख’ वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्थाले पनि गत आर्थिक वर्षमा राम्रो व्यवसाय गरेका छन् । ‘क’ वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्थाको प्रतिफल अधिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा घटेको छैन र केन्द्रीय बैंकले उनीहरूको लगानी क्षमता पनि खुम्चने गरी कसेको छैन । आर्थिक वर्ष २०७७÷७८ को नाफाबाट ‘क’ वर्गका वाणिज्य बैंकहरूले सेयरधनीलाई दिने औसत लाभांश १५.१८ प्रतिशत रहने देखिन्छ, जुन नराम्रो होइन । कोरोनाका कारण लगानीका क्षेत्रहरूमा आएको संकुचनका बीच पनि यत्तिको औसत लाभांश क्षमता हुनु सेयर बजारका लागि सकारात्मक खबर हो । यस्तै, ‘ख’ वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्थाले पनि करिब–करिब ‘क’ वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्थाले झैं प्रतिफल दिन सक्ने क्षमता बनाएका छन् ।
गत आर्थिक वर्ष २०७७-७८ को चौथो त्रैमासको अपरिष्कृत वित्तीय विवरणका अनुसार आठवटा विकास बैंकहरूको प्रतिस्पर्धा राम्रो देखिएको छ । उनीहरू आठवटै विकास बैंकहरूको औसत लाभांश क्षमता १४.७१ प्रतिशत देखिएको छ । त्यसैले समग्रमा सेयर बजारका लगानीकर्ताले केन्द्रीय बैंकको निर्देशनले आत्तिनुपर्ने अवस्था छैन । लगानी गर्दा आफूले किन्ने सेयरको प्रतिफल तथा कम्पनीको अवस्थाका बारेमा राम्ररी जानकार भएर किन्दा अझै पनि लगानीकर्ताले राम्रो लाभांश पाउने स्थिति छ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्