नेपालीका शव विदेशी भूमिमा अलपत्र «

नेपालीका शव विदेशी भूमिमा अलपत्र

कोरोना महामारीको बीचमा पनि वैदेशिक रोजगारीमा गएका नेपालीले पठाएको रेमिट्यान्स बढेकोे तथ्यांकबाट उत्साहित हुने सरकार विदेशमै काम गर्ने सिलसिलामा ज्यान गुमाएका नेपालीका शव ल्याउन भने असफल भएको छ ।
विदेशमा मृत्यु भएका आफन्तको शव ल्याउन हारगुहार गरिरहेपनि लामो समयदेखि अलपत्र परेका ९८ शव ल्याउन सरकार असफल भएको हो । अन्य समानान्तर श्रम स्रोत मुलुक भारत, पाकिस्तान, बंगलादेश र फिलिपिन्स लगायतका देशले आफना मृतक श्रमिकको शव स्वदेश फकाईसके पनि नेपाल सरकारले भने गृहकार्य समेत अझै अघि बढाएको छैन । आंशिक रुपमा श्रम गन्तव्य लक्षित हवाई सेवा सुचारु भए पनि तीन मन्त्रालय बीच समन्वय नहुँदा यस्तो लाजमर्दो अवस्था सिर्जना भएको छ ।
मृतक श्रमिकका आफन्तले आफनो नातेदारको शव ल्याउन २ महिना अघि वैदैशिक रोजगार बोर्डमा उद्धारका लागि निवेदन दिएको भएपनि श्रम मन्त्रालय, परराष्ट्र« मन्त्रालय र नागरिक उडयन मन्त्रालय बिच तत्काल समन्वय नहुँदा मृतक श्रमिकको शव रोकिएको छ । वैदेशिक रोजगार बोर्डले मृतक श्रमिकको शव तत्काल ल्याउन श्रम गन्तव्य मुलुकका नेपाली नियोगमा पत्राचार गरेपनि श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय र अन्य २ मन्त्रालयको उदासानिता देखाएका छन् । विदेशमा मृत्यु भएका नेपालीको शव ल्याउन पर्यटन तथा नागरिक उडड्यन मन्त्रालयले हवाई सेवा र परराष्ट्र मन्त्रालयले कूटनीतिक पहल गर्नुपर्ने हुन्छ । वैदेशिक रोजगार बोर्ड स्रोतका अनुसार, विदेशबाट शव ल्याउनका लागि बजेट व्यवस्थापन र स्वदेशमा मृतकको घरसम्म शव पु¥याउन बोर्ड तयारी अवस्थामा रहेपनि उच्च तहमा समन्वय नहुँदा शव रोकिएको छ । अन्य देशका मृतक श्रमिकको सम्बन्धित देशले आफना नागरिक शव उद्धार गरिसकेपनि नेपालमा मन्त्री परिवर्तन भइरहेको र सरकारको नेतृत्वले समेत कुनै चासो नदेखाउँदा यस्तो समस्या आएको बोर्डका एक अधिकारी बताउँछन् ।

हाल आउदी अरबमा ४६, मलेसियामा ४०, युएइमा ७ र कतारमा ४ मृतक श्रमिकको शव उद्धारको पर्खाइमा रहेको स्रोतले जनाएको छ । सरकारले शव ल्याउन ढिलो गरेपछि मृतकका आफन्तले सोभैm सम्बन्धित देशको नियोगमा समेत निवेदन दिएको पीडितले बताएका छन् । सरकारले नियमित हवाई सेवा हुन नसकेका कारण शव विदेशमा रोकिएको तर्क गर्दै आएपनि अन्य देशले भने विशेष एयरलाइन्सको व्यवस्था गरी आफ्ना मृतक श्रमिकको शव ल्याउने गरेका छन् ।
बोर्डबाट आर्थिक सहायता लिएका र हाल विदेशबाट शव ल्याउन बाँकी रहेका सहित हालसम्म लगभग २ हजार २ सय नेपाली श्रमिकको मृत्यु भएको छ । बोर्डबाट चालु आवको चैतसम्म श्रम स्वीकृतीको म्यादभित्र मृत्यु भएका १ हजार ७९ श्रमिकले ७५ करोड रुपैयाँभन्दा बढी आर्थिक सहायता लिएका छन् । गत वर्ष भने ६५६ मृतक श्रमिकका परिवारले ४१ करोड ८४ लाख रुपैयाँ आर्थिक सहायता लिएका थिए । बोर्डबाट श्रम स्वीकृति अवधि भित्र मृत्यु भएका श्रमिकले मात्र आर्थिक सहायता पाउने गरेका कारण विदेशमा मृतकको संख्या अझ बढी हुने गरेको छ ।
कोरोना संक्रमण तथा अन्य कारणले विदेशमा दाहसंस्कार गर्ने श्रमिकका आफन्तलाई ७ लाख रुपैयाँ बाहेक थप ५० हजार सहायता दिएका कारण चालु आवबाट मृतकलाई दिने आर्थिक सहायताको खर्च समेत बढेको छ । वैदेशिक रोजगारी गई बिदामा स्वदेश फर्केर नेपालमा मृत्यु भएका, लकडाउनका कारण सहायता पाउन नसकेका र विदेशमा कोभिडका कारण मृत्युको संख्या बढेसँगै सहायता लिने श्रमिकको संख्या बढेको हो । विदेशमा दाहसंस्कार गरिएको मध्ये १५० भन्दा बढी श्रमिकको मृत्यु कोरोना संक्रमणका कारण भएको थियो ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्