तीन वर्षको कम्युनिस्ट शासन गफमय भयो «

तीन वर्षको कम्युनिस्ट शासन गफमय भयो


प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले प्रतिनिधिसभा विघटन गरेसँगै नेपाली कांग्रेसको आन्तरिक राजनीति पनि ध्रुवीकृत भएको छ । प्रधानमन्त्रीको कदमलाई पार्टीले आधिकारिक रूपमा असंवैधानिक र बदनीयतपूर्ण भने पनि आन्दोलनमा जान भिन्न मत देखिएको छ । यसैबीच नेपाली कांग्रेसको पार्टी केन्द्रीय समितिको बैठकले पार्टीको आगामी महाधिवेशनको मिति तय गरेको छ । अब नेपाली कांग्रेस आफ्नो आन्तरिक राजनीति र संगठनका लागि महाधिवेशनमा कसरी केन्द्रित हुनेछ र प्रतिनिधिसभाको आवधिक निर्वाचनका लागि पनि तयार हुनेछ ? यसै सेरोफेरोमा नेपाली कांग्रेसका सहमहामन्त्री डा. प्रकाशशरण महतसँग कारोबारले गरेको कुराकानीको सार :

नेपाली कांग्रेसले तोकिएको समयमा महाधिवेशन गर्न सकेन । के अब कांग्रेस संवैधानिक संकटतर्फ उन्मुख हुँदै गएको हो ?
केही संकटमा गएको छैन । संविधानले नै दिएको व्यवस्था हो । त्यो व्यवस्थालाई हामीले सहज रूपमा उपयोग गर्न सक्छौं । हामीले के कुरा बिर्सन हुन्न भने फागुन ७ गतेको कार्यतालिका थियो, त्यो सम्पन्न गर्नका लागि देश एक वर्ष नै कोभिडमय रह्यो । त्यसमा पनि करिब पाँच महिना त लकडाउन र निषेधाज्ञाको अवस्थाबाट देश गुज्रियो । लकडाउनको समयमा सम्पूर्ण जनता नै घरमा बन्दी भएको अवस्थामा नेपाली कांग्रेसका विभिन्न निकाय सक्रिय हुने अवस्था थिएन । त्यो समय हामीले गुमायौं । त्यसैले फागुन ७ गते महाधिवेशन सम्पन्न गर्नका लागि कठिनाइ उत्पन्न भयो । त्यसैले हामीले थप ६ महिनामा अधिवेशन सम्पन्न गर्नका लागि उपयोग गर्नुपर्ने आवश्यकता प¥यो । त्यसमा पनि संसद् विघटनपछि जुन हाम्रो विरोधको निरन्तर श्रृङ्खला पार्टीले सञ्चालन ग¥यो, त्यो कारणले हामीले माघभित्र सक्रिय सदस्यता पार्टीलाई बुझाउने समयावधि जुन जिल्लाहरूलाई दिएका थियौं, आन्दोलनका कारणले पनि सबै जिल्लाबाट सक्रिय सदस्यता आइसकेन । त्यसकारणले पनि सक्रिय सदस्यता बुझ्ने थप समयको आवश्यकता प-यो । त्यसपछि छानबिनको प्रक्रिया आउँछ । छानबिनको प्रक्रिया सम्पन्न भएर पार्टी सभापतिले हस्ताक्षर गरेर क्रियाशील सदस्यता सार्वजनिक गरेपछि अधिवेशन अगाडि बढ्ने अवस्था भएको हुनाले आगामी भदौ ७ गते अधिवेशनको श्रृङ्खला सुरु हुन्छ । महाधिवेशनको समय भदौ ७ गतेलाई निर्धारित गरेका छौं ।

त्यसो भए भदौ ७ गते नेपाली कांग्रेसको महाधिवेशनको अन्तिम डेडलाइन हो ?
होइन, हाम्रो समय सकिने भन्दा केही अगाडि नै महाधिवेशनको मिति तोकेका छौं ।

कोभिडलगत्तै प्रतिनिधिसभाको विघटनमा जानुप-यो भन्नुभयो । तर, कांग्रेस आन्दोलनमा हो कि चुनाव प्रचारमा हो ?
नेपाली कांग्रेस जनतामा विश्वास गर्ने पार्टी हो । जनताबाट अनुमोदित नभईकन सत्तामा जाने कुरालाई कहिले पनि नेपाली कांग्रेसले स्वीकारेको छैन । त्यो हाम्रो सिद्धान्त, विचार हो । जबरजस्ती सत्तामा जाने कुरा अरू पार्टीहरूका लागि स्वाभाविक हुन सक्छ, तर नेपाली कांग्रेसका लागि स्वाभाविक हुँदैन । त्यसो हुनाले जनतामा जाने, देशको वस्तुस्थितिको बारेमा जनतालाई सुसूचित गर्ने कुराहरू महŒवपूर्ण हुन् । नेपाली कांग्रेसले यस अर्थमा विकेन्द्रिकृत आन्दोलन ग¥यो । हामीले जनतालाई खर्च गरेर काठमाडौंमा आऊ भन्नुको सट्टा हामी जिल्ला जिल्लामा, वडावडामा आन्दोलन गर्दा अहिलेको समसामयिक राष्ट्रिय विषय, संसद् विघटनको विषय, तीन वर्षको कुशासनको विषयलाई हामीले आमजनतामा पु-याउन सफल भयौं । त्यसैले हामीले सञ्चालन गरेको विरोधको कार्यक्रम जनताको सहभागितालाई प्राथमिकता दिने तर खर्च गरेर ओहोरदोहोर गर्ने विकृति अरू दलले गरेको जस्तो खासगरी कम्युनिस्ट पार्टीको दुवै घटकले समर्थन र विरोधमा गरेको देखियो, त्यस अर्थमा हामीले स्वस्फूर्त रूपमा विरोधका कार्यक्रमहरू ग-यौं । यद्यपि यसमै हामी रोकिन्छौं भन्ने होइन । विरोधका ठूला कार्यक्रम पनि हामी गर्न सक्छौं । त्यसो गर्दा पनि जनताको स्वस्फूर्त सहभागितालाई प्राथमिकतामा राख्छौं ।

नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले विरोध सभामा अथवा सञ्चारमाध्यममा बारम्बार अदालतको निर्णयलाई कुरौं, तर तपाईंहरू चुनावको तयारीमा लाग्नुहोस् भन्ने अभिव्यक्ति दिएका छन् । यसले त कसरी आन्दोलन गरेको भयो ?
होइन, अदालतले विघटनलाई सदर गरेर निर्वाचनमा जाऊ भन्यो भने हामी तयारीबिनाको अवस्थामा रहने कुरा हुँदैन । जुनसुकै बाटो आदालतले निर्देश गर्छ त्यसका लागि हामी तयार हुनुपर्छ भन्ने पनि हामीलाई लागेको छ । यस अर्थमा पनि सभापतिले पुनस्र्थापना होस्, त्यसलाई पनि सहज रूपमा हामी स्वीकार गर्छौं र निर्वाचनमा जाने स्थिति आयो भने, अदालतले त्यो किसिमको बाटो तय ग¥यो भने त्यो निर्णयलाई हामी अवज्ञा गर्न सक्दैनौं । जनतामा गएर फेरि नयाँ जनादेश लिएर संसद् स्थापना गर्ने कुरालाई हामीले अवमूल्यन गर्न सक्दैनौं भन्ने सभापतिको भनाइ उपयुक्त नै हो ।

वरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेलले संसद् पुनस्र्थापनामा मात्रै जोड दिएका छन्, चुनावमा कम जोड छ । तर, सभापति देउवाले चुनावलाई जोड दिएका छन् नि ?
व्यक्तिगत रूपमा कुनै नेताले के भन्नुभयो त्यो महत्वपूर्ण कुरा होइन । महत्वपूर्ण कुरा के हो भने नेपाली कांग्रेस केन्द्रीय समितिले सर्वसम्मतिले के पारित गरेको छ, त्यो महत्वपूर्ण हो । केन्द्रीय समितिले के पारित गरेको छ भने यो असंवैधानिक हो र असंवैधानिक निर्णयका विरुद्धमा हामी विरोधका कार्यक्रमहरू गर्छौं । जनताको तहसम्म पुग्छौं भनेर भनेको कुरा महत्वपूर्ण हो । त्यसैमा पार्टी हिँडेको छ । सभापतिले अदालतको निर्णय जसरी आउँछ दुईवटै परिस्थितिका लागि हामी तयार हुनुपर्छ र पुनस्र्थापना नै भए पनि ढिलोचाँडो जनतामै जानुपर्छ, अब डेढ वर्षपछाडि हामी निर्वाचनमै जानुपर्छ भनेपछि त जनताको नयाँ जनादेश त महत्वपूर्ण कुरा हो । किनभने यो तीनवर्षे सरकार असफल भइसक्यो, फेल भइसक्यो । जनतालाई हिजो गरेको वाचाबन्धन उहाँहरूले पूरा गर्न सक्नु भएन, उल्टो दिशामा हिंड्नुभयो भन्ने कुरा जनताले महसुस गरिराखेका छन् र जनता नयाँ जनादेश दिनका लागि आतुर छन् । त्यो अवस्थामा त्यस्तो परिस्थिति आयो भने अहिले त हामी निर्वाचनमा जान्नौं भन्ने कुरा जनता र लोकतन्त्रमा विश्वास गर्ने पार्टीले नकार्न सक्दैन, तर कथम्कदाचित सत्तामा बस्नेहरूले त्यसलाई नकार्ने, आलटाल गर्ने काम गर्न खोज्यो भने त्यसकै विरुद्ध फेरि नेपाली कांग्रेस खनिन्छ । त्यो कुरा पार्टी सभापतिले आमसभामा र पार्टी बैठकहरूमा भन्नुभएकै छ ।

संवैधानिक सर्वोच्चतालाई कांग्रेसले स्वीकार गर्दै गर्दा सर्वोच्चको निर्णयलाई सडकबाट दबाब दिन हुन्छ कि हुँदैन ?
त्यसैले त हामीले आफ्नो दृष्टिकोण सार्वजनिक गर्न पाउने हाम्रो अधिकार छ । हाम्रो बुझाइमा संविधानका सबै स्टेप पूरा नगरीकन विघटन भयो । तर, त्यसको अन्तिम निक्र्योल गर्ने अधिकार संविधानले नै सर्वोच्च अदालतलाई दिएको छ । यदि हामी संविधानको कुरा गर्छौं भने फेरि अर्को पाटो संविधानले नै गरेको व्यवस्थालाई पनि हामीले नकार्न सक्दैनौं । त्यसो हुनाले हामीले सर्वोच्च अदालतको फैसलालाई पनि अस्वीकार गर्न सक्दैनौं । हाम्रो मतभिन्नता हुनसक्छ । सर्वोच्चको निर्णय यस्तो नहुनुपर्ने भन्ने लाग्न सक्छ । तर, त्यो निर्णयलाई मान्दै मान्दैनौं भन्नचाहिं हामी सक्दैनौं । त्यसो हुनाले हाम्रो दृष्टिकोण स्पष्ट छ । त्यो दृष्टिकोण भनेको केन्द्रीय समितिले सर्वसम्मत पारित गरेको दृष्टिकोण हो, त्यसमा हामी कडा हुन्छौं । त्यसैले कुनै नेताले यसो भए हुन्थ्यो भन्नेमा हाम्रो झुकाव होला, तर पार्टीको मूल निर्णयलाई हामीले आधिकारिक दृष्टिकोण मान्नुपर्छ ।

राजनीतिक दलहरूले सत्तामा जाने कुरालाई आफ्नो लाभका रूपमा स्वभाविक रूपमा हेरि नै हाल्छन् । अहिले नेपाली कांग्रेस दुवै हातमा लड्डु भएको अवस्थामा भएको हो ?
यो लड्डुको कुरै होइन । यो कसले भन्यो, मलाई थाहा छैन । दुवै हातमा लड्डु भन्ने कुरालाई म खारेज गर्छु । मूल कुरा जनताको हातमा लड्डु हुनुपर्छ । भनेको मतलब जनता लाभान्वित हुनुपर्छ । जनताप्रति प्रतिबद्ध लोकतान्त्रिक व्यवस्था, संवैधानिक व्यवस्था हो । जनताको आवश्यकता, पीरमर्का, जनताको भावनालाई हामीले बेवास्ता गर्न मिल्दैन । त्यसकारण पार्टीको हातमा लड्डु हुन्छ कि हुँदैन, कुन पार्टीको हातमा लड्डु हुन्छ, कसको हातमा लड्डु हुन्छ त्यो महŒवपूर्ण कुरा होइन । मूल कुरा जनता मजबुत हुन्छन् कि हुँदैनन, जनता अधिकार सम्पन्न हुन्छ कि हुँदैन जनताको आवश्यकता, पीरमर्काप्रति सत्ता संवेदनशील छ कि छैन त्यो महत्वपूर्ण कुरा हो । त्यसकारण अहिले हाम्रो निष्कर्ष के हो भने तीन वर्षको कम्युनिस्ट शासनकाल गफमय भयो, कुरामय भयो, काममा पटक्कै ध्यान दिनुभएन । राज्यको साधन, स्रोत, संयन्त्रलाई व्यापक चरम दुरुपयोग र सत्तालाई मात्रै केन्द्रमा राख्ने काम उहाँहरूले गर्नुभयो । त्यस अर्थमा यसको हामीले विरोध गरेका छौं । त्यसकारण तपाईंले हेर्नुभयो भने हाम्रो विरोधको प्रकृति र कम्युनिस्ट पार्टी प्रचण्ड–माधव पक्षकोमा भन्दा के फरक छ भने हामी संसद्को विघटनसहित तीन वर्षको कुशासनको विरोध गर्ने निर्णयमै छौं । भ्रष्टाचारलगायतका चरम दुरुपयोगका कुराहरू पनि हाम्रो विरोध कार्यक्रमको अंग हो । संसद् विघटनमात्रै होइन । उहाँहरूको एकबुँदे संसद् विघटनको विषयमात्रै छ भने हाम्रो समग्रमा त्यो विषयसहितको आन्दोलन हो ।

संसद् विघटन भएपछि फुटेको नेकपाको दुवै पक्षले कांग्रेस सभापतिलाई प्रतिनिधिसभाको पुनस्र्थापना भए पनि वा चुनावमा गए पनि विभिन्न खालका आश्वासन र आग्रहहरू गरिराखेका छन् भनिन्छ । त्यस सन्दर्भमा के भन्नुहुन्छ ?
कुनै पनि पार्टीगत वा व्यक्तिगत लाभका अफरलाई उहाँले सीधै अस्वीकार गरिसक्नुभएको छ । त्यो मेरो सरोकारको विषय होइन । नेपाली कांग्रेस मूलभूत रूपमा ढिलो या चाँडो नयाँ जनादेशको बाटोबाट मात्रै सत्तामा जाने कुरामा विश्वास गर्छ । जनताबाटै अनुमोदित भएर कुनै क्षणिक रूपमा कोहीसँग जोडिएर तत्कालीन पार्टीगत लाभ लिऊँ वा व्यक्तिगत लाभ लिऊँ भन्ने मानसिकतामा नेपाली कांग्रेसको नेतृत्व छैन ।

तर यस्ता समाचारले नेपाली कांग्रेसका कार्यकर्ताहरू अलमल भइरहेका छन् नि ?
नेपाली कांग्रेसका कार्यकर्ता पटक्कै अलमल हुनुपर्ने अवस्था छैन । अलमलिने आवश्यकता पनि छैन । अब ढिलोचाँडो नयाँ जनादेशबाट हामी सत्तामा जाने बाटो खोज्नुपर्छ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्