कारोबार संवाददाता
बिहिवार, बैशाख १८, २०७७

साँझको समय कोठाअगाडिको बाटो हल्लाखल्ला सुनियो । के भएछ भनेर बाहिर निस्किएँ । टोलका युवाहरू भेला भएर कोही बाँस ओसार्दै थिए, कोही बाटो, साना–साना खाल्डा बनाउँदै थिए । एकछिन त्यहीं बसेर हेरिरहें । बाटोमा बाँसका खाँबाहरू गाडिए, ती खाँबामा लामा–लामा बाँस बाँधेर बारजस्तो पारे । पूर्ण रूपमा बाटो बन्द गरियो । मानिसहरूको आवतजावतमा कठिनाइ हुने गरी यसरी बाटो छेक्दा कोरोना भाइरसको संक्रमणले कसैलाई छँुदैन भनेर दंग देखिन्थे उनीहरू ।

480
बलराम पौडेल
बिहिवार, बैशाख १८, २०७७

कोरोना भाइरसको अहिलेको महामारीमा समग्र विश्व नै आक्रान्त बनेको छ । आर्थिक गतिविधि प्राय  ठप्प छन् । उद्योग, कलकारखाना, सेवा–व्यवसाय, कृषि व्यवसाय तथा अन्य क्षेत्रहरू गतिहीन भएको अवस्था छ । आज ग्रामीण विपन्न वर्ग वा गरिखाने अतिविपन्न, साना किसान समुदायलाई उनीहरूको जीवनयापन धान्न नै नसक्ने गरी प्रभाव पारेको छ ।

912
नन्दलाल खरेल
बिहिवार, बैशाख १८, २०७७

मुलुकको राजनीति यतिखेर अध्यादेश प्रकरणले ल्याएको उत्पन्न परिस्थितिले तातेको छ । संवैधानिक परिषद्को कामलाई प्रधानमन्त्रीको पोल्टामा सीमित गर्ने र अप्ठ्यारो परेका बेला आफुलाई बलियो अस्त्रका रूपमा प्रयोग गर्न ल्याएको पार्टी विभाजन गर्न सहज हुने दलसम्बन्धी अध्यादेश दुवैलाई सरकारले चार दिनमै फिर्ता लिएको थियो । दुईतिहाइ नजिकको नेकपाको शक्तिशाली सरकार प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली शक्तिसंघर्षको क्वारेन्टाइनमा, जंगबहादुरको शैलीमा, विभिन्न हत्कण्डा अपनाई सत्तामा आसीन भइरहेका छन् । कामकुरो एकातिर कुम्लो बोकी ठिमीतिर भनेझंै महामारीबाट जनतालाई कसरी उन्मुक्ति गराउने विषयमा केन्द्रित हुुनुको साटो सधैंभरि पार्टी र सत्तामा आपूmमात्रै कसरी शक्तिशाली हुन सकिन्छ भन्ने सोच राखेका छन् ।

2113
देवराज गुरुङ
बुधवार, बैशाख १७, २०७७

चैत ११ गतेयता देश लकडाउनमा छ । बजार सुनसान छ । सडक शान्त । शैक्षिक संस्था ठप्प छन् । उद्योग तथा कलकारखाना प्रायः बन्द नै छ । लकडाउनको अर्थ, जो जहाँ छन्, त्यहीं सुरक्षित रहनु हो । तैपनि काम र दामको खोजीमा सहर पसेकाहरू पोकापन्तुरा पिठ्यँुमा बोकेर गाउँघर फर्किने क्रम रोकिएको छैन । उनीहरूलाई सुरक्षित घर पुग्ने वातावरण बनाउन वा जहाँ पुगेको भए पनि त्यहीं सुरक्षित राख्न सरकारलाई मुख्य चुनौती बनेको छ । यतिसम्म कि कतिपय त नाङ्गो शरीर महाकाली नदीमा हामफालेर देश प्रवेश गरेका तर प्रहरीको हिरासत हुँदै क्वारेन्टाइनमा पुगेका छन् । कतिपय फर्कने क्रममा बाटामै अलपत्र छन् ।

514
प्रकाश शर्मा ढकाल
बुधवार, बैशाख १७, २०७७

नेपाल वायुसेवा निगमको अध्यक्ष पदमा नेपाल सरकार (मन्त्रिपरिषद्) को वैशाख २ गतेको निर्णयबाट नेपाल सरकारका पूर्वसचिव सुशिल घिमिरेलाई नियुक्त गरिएको छ । सोही निर्णयबमोजिम निजलाई अर्को व्यवस्था नभएसम्मका लागि नेपाल वायुसेवा निगम ऐन, २०१९ को दफा ४ को उपदफा ५ बमोजिम महाप्रबन्धकको काम, कर्तव्यसमेत सुम्पी निगमको कार्यकारी अध्यक्ष नियुक्त गरिएको हो । नियुक्तिसँगै निजलाई ११ बुँदे कार्य–जिम्मेवारीसमेत तोकिएको छ ।

564
कारोबार संवाददाता
बुधवार, बैशाख १७, २०७७

‘राजनीतिक व्यवस्थाले नेतृत्वको तौरतरिका हैन कि मात्रै नेता परिवर्तन गर्दाे छ,’ यो कथन एक पुस्तकबाट उद्धृत गरिएको हो । आज लकडाउन र कोरोना सौताको रूपमा रहेका छन्, कोरोनाबाट बाँच्न लकडाउन कि लकडाउन उल्लंघन गरे कोरोना ? विश्वजगत् स्वास्थ्य क्षेत्रमा कोरोनाको महामारी हो, यसमा कुनै प्रश्न रहेन । अन्य कारणले हुने मृत्युदरको पनि ख्याल हुनुपर्ने देखिन्छ । गरिबी, दुर्घटना, आत्महत्यालगायत अप्राकृतिक मृत्युदर पनि ख्याल हुनुपर्ने देखिन्छ, विशेष प्राज्ञिक, राजनीतिक तथा नीति–निर्माण तहमा । यस आलेखमा वर्तमान सरकारी तथा जनताको तहबाट महामारीमाथिको राजनीति खोज्ने प्रयास गरिएको छ ।

769
कारोबार संवाददाता
मंगलबार, बैशाख १६, २०७७

हिजोआज सामाजिक सञ्जाल यस्ता अभिव्यक्ति अनि सरकारप्रति नकारात्मक भावले पोतिएका छन् । तर, सरकारलाई सहयोग गर्ने र असल नागरिकको जिम्मेवारी बहन गर्ने समय अब आएको छ । हामी जहिले आफ्ना औंला सरकारतिर देखाउँछौं, तर किन हामीले बिर्सिएको त्यो दुई औंला सरकारतिर तेस्र्याउँदा बाँकी औंलाले हामीलाई प्रतिप्रश्न गरिरहेका छन्, सरकारले त गरेन अरे, ल भन्नुस् मैले-तपाईंले अनि हामीले चाहिँ के ग-यौं ? हो, हामीले फेसबुकमा नयाँ परिकारहरूका फोटा हाल्यौं, यहाँसम्म कि भोलि खसी काटिँदैछ, खाने हो ?

662
बाबुकाजी कार्की
मंगलबार, बैशाख १६, २०७७

सरकारी निकायलगायत संगठित संस्थाहरूमा काम गर्ने समुदायका लागि तलब पाकिहाल्ने भएकाले लकडाउनको असर खासै देखिँदैन । तर, असंगठित क्षेत्रमा कार्यरत श्रमिकका लागि दैनिक बिहान–बेलुकाको छाक टार्न नै हम्मेहम्मे पर्दै गएको छ । न्यून आय भएका परिवारका सदस्यहरू कोरोना रोगभन्दा पनि भोकले तड्पिएको टीठलाग्दो अवस्था छ ।

798
कल्पना नेपाल आचार्य
मंगलबार, बैशाख १६, २०७७

यतिबेला नेपाल एकान्तबासमा छ । कारोनाको भय, त्रासले गर्दा सम्पूर्ण मानव घरभित्र बसी एकान्तबासको पालना गरेका छन् । एकान्तबासको एक महिना पूरा भएको छ । कति असहाय, मजदुरहरूलाई हातमुख जोर्नका लागि साह्रै कठिन परिस्थिति बनेको छ । राहतको व्यवस्था पर्याप्त नभई कतिपय गरिब निमुखाहरूको चुलो निभेको छ । अर्कातिर एकान्तबासको समयमा घर–परिवारमा सँगै बसेका बालबालिका छोरी, चेली, बुहारी, श्रीमती बलात्कार र घरेलु हिंसाको सिकार भएको निदनीय दुःखलाग्दो समाचार दिन–प्रतिदिन मिडियामा आइरहेको छ ।

714
नरसागर श्रेष्ठ
सोमवार, बैशाख १५, २०७७

कोभिड–१९ को संक्रमण विश्वव्यापी रूपमा बढेसँगै अब आउने आर्थिक संकट पनि सन् २००८ को वित्तीय संकटभन्दा भयावह हुने मात्र होइन कि सन् १९२९ देखि १९३३ सम्म संयुक्त राज्य अमेरिका र अन्य पुँजीवादी देशहरूमा देखा परेको अहिलेसम्मको सबैभन्दा ठूलो आर्थिक मन्दीभन्दा अर्को खतरनाक मन्दी देखा पर्ने प्रेक्षपण अर्थशास्त्रीहरूले गर्न थालेका छन् । अहिले पनि विश्वका राजनेताहरू जसले सुरुमै रोकथामका उपायहरू जस्तै— लकडाउन गर्ने, टेस्टिड, ट्र्याकिड र ट्रिटमेन्ट गरेर कमभन्दा कम मानिसलाई संक्रमण गराई कमभन्दा कम मानिसको ज्यान जाने रणनीतिहरू अपनाउँदै आफूलाई सफल राजनेताका रूपमा उभ्याइरहेका छन् ।

691
कारोबार संवाददाता
सोमवार, बैशाख १५, २०७७

हिजोआज विश्वभरिका प्रायः सबै देशमा पर्यटन उद्योग र व्यवसाय मन्द गतिमा रहेको छ । कतिपय देशमा त पर्यटन उद्योग र व्यवसाय लगभग ठप्प अवस्थामा छ । यसो हुनुको खास कारणचाहिँ सन् २०१९ को अन्त्य हँुदा–नहँुदै अर्थात् डिसेम्बर अन्तिमताका चीनको दक्षिण–पूर्वी प्रान्त हुपेईको राजधानी वुहानमा देखा परेको र हाल विश्वका २ सय १० देशमा पैmलिसकेको ‘नोबेल कोरोना भाइरस’ (हाल कोभिड–१९ भनिन्छ) नामक संक्रामक महामारीको भाइरस नै हो ।

473
देवेन्द्र अर्याल ‘आँसु’
सोमवार, बैशाख १५, २०७७

चीनको वुहानबाट फैलिएको कोरोना भाइरसले विश्वका २ सयभन्दा बढी देशमा तीव्र रूपमा असर देखाइसकेको छ । यसको फैलावटको आकलन गर्ने हो भने यसले मानव सभ्यतामाथि नै प्रश्नचिह्न खडा गर्ने देखिन्छ; जसका कारण प्रत्यक्ष रूपमा मानवसमाजमा अकल्पनीय र असोचनीय असर देखा परिसकेको छ, जसको असरलाई मध्यनजर गरेर नै कोरोनालाई विश्व स्वास्थ्य संगठनले महामारीका रूपमा घोषणा गरेको हो । विश्वमा यस्ता महामारी बेलाबेलामा फैलिएको पाइन्छ । जब कि पछिल्लो ५ सय वर्षमा फ्लुका १५ महामारी विश्वभरि फैलिएको इतिहास भेटिन्छ । जब कि सन् १८९० पछाडि फैलिएका महामारीको मात्र वैज्ञानिक जाँच भएको देखिन्छ ।

343
झलनाथ खतिवडा
आइतवार, बैशाख १४, २०७७

हिजोआजको यस कोभिड–१९ को संक्रमणले उत्पन्न विकराल परिस्थितिमा बिरामी मानिस र अन्य सारसौंधो मानिसबीच माया, मोह, सद्भाव र भ्रातृत्व हुन जरुरी छ, ताकि संक्रमित बिरामीहरूको मनोबल उच्च र ऊर्जाशील बनाउन सकियोस् । यस्तो मानवीय संवेदनशीलतालाई गहिरो सोच–विचार गरी अनावश्यक अफवाहहरूको हल्ला फिँजाएर बिरामीको मनोबल घटाउनु हुँदैन ।

427
कारोबार संवाददाता
आइतवार, बैशाख १४, २०७७

विश्वभरि नै कोरोना भाइरस (कोभिड–१९) को त्रासदी व्याप्त छ । संसारको लगभग सबै ठाउँमा कोरोना महामारीको चर्चा–परिचर्चा नै भइरहेको छ । पृथ्वीभरिका मानिसहरूले यस रोगको कहर सामना गर्दैछन् । कोरोना भाइरसको संव्रmमण सबैभन्दा पहिले चिनियाँ सहर वुहानमा फैलियो । यो सहरमा करिब १ करोड १० लाख जनसंख्या छ । वुहान सहर एक व्यापारिक स्थान भएको हुँदा यहाँ धेरै अरू क्षेत्रका मानिसहरूको पनि आवतजावत हुने हुँदा अन्य सहरहरूमा पनि यो रोगको विस्तार भएको बुझिन्छ । यसका धेरै प्रकारमध्ये हालसम्म मानिसमा सात प्रकारका कोरोना भाइरसको संक्रमण देखिएको छ । सन् २०१९ डिसेम्बर महिनामा छिमेकी देश चीनमा पत्ता लागेको नोबल कोरोना भाइरस, कोरोना समूहको नयाँ प्रजाति हो । यसमा सार्स, मर्स र नोबल कोरोना भाइरसचाहिँ भर्खरै पत्ता लागेका हुन । कोरोना भाइरसका ८० प्रतिशत लक्षण सार्ससँग मिल्ने सम्बन्धित क्षेत्रका स्वास्थ्य अधिकारीहरूले बताएका छन् ।

721
दिलीपकुमार मुनंकर्मी
आइतवार, बैशाख १४, २०७७

सेयर (धितोपत्र) बजारमा करको करकर र छलफल सुरु भएको करिब तीन वर्ष हुन लागिसक्यो । यसबीचमा पुँजीगत लाभकर, लाभांश कर, प्यान र भ्याटका अनेक बहसदेखि आन्दोलन अनि छलफल भएर कतिपय समस्याको समधान पनि भए । लाभांश करमा पुनरावलोकन भई ५ प्रतिशत नै कायम भयो भने भ्याटको समस्या सदाका लागि समाधान भयो । प्यानमा केही समाधान र केही अन्योलता छ । लाभांशमा दोहोरो करको निरुपण हुन सकेको छैन । सबैभन्दा टड्कारो लाभकरमा दरभन्दा लागतसम्बन्धी अवधारणा, गणना विधि र सफ्टवेयर, काटिएको करको यथार्थता र आधिकारिक मान्यताजस्ता सवालहरू विशेष गरी दीर्घकालीन लगानीकर्ताहरूले उठाउँदै आएका छन् । सरकार, नियामक र लगानीकर्ताहरूबीच विश्वसनीयता बढाउँदै सहकार्यबाट सेयर बजारको विकास र विस्तारका लागि पनि अबको बजेट तथा आर्थिक नीतिमार्फत करको करकर बन्द हुने कानुनी व्यवस्था गरिनुपर्छ ।

1704