अच्युतप्रसाद पौडेल ‘चिन्तन’
सोमवार, भदौ २, २०७६

यस वर्षको मनसुन सामान्यभन्दा दस दिन ढिलो सुरु भयो । आर्थिक विकासको खाका वर्षभरिको बजेट प्रस्तुत भएको पाँच हप्ता अर्थात् असार २६ गतेपछि १० दिनको समयमा मनसुनकै कारण ठूलो प्रकोप मुलुकले सामना ग¥यो । बाढीपहिरोबाट १ अर्ब २ करोड ७२ लाख ४५ हजार ५ सयको क्षति पुगेको सरकारी आँकडा छ । ३४ जिल्लामा १० दिनमा ९० जनाको मृत्यु भयो । राजधानी काठामाडौंमै ३ जनाको मृत्यु, ललितपुरमा ६ जनाको अवसान तथा मुलुकभरिको जनजीवन कष्टकर भयो ।

295
अजय ढुङ्गाना
सोमवार, भदौ २, २०७६

विश्वको सबैभन्दा ठूलो प्रजातान्त्रिक मुलुक छिमेकी देश भारतको हालै सम्पन्न लोकसभाको चुनावमा १४.६ प्रतिशत महिला मात्रै चुनाव जितेर संसद्मा पुगेका छन् । २४ वर्षअगाडिको लोकसभा चुनावमा केवल ८ प्रतिशत महिलाले चुनाव जितेको तथ्यसँग तुलना गरेर हेर्दा हालको उपस्थिति राम्रो देखिएला, नीति–निर्माण तहमा महिलाको यो उपस्थिति ज्यादै न्यून हो । भारत मात्रै नभएर विश्वका अन्य मुलुकको अवस्था हेर्ने हो भने पनि खासै फरक दृश्य देखिँदैन ।

483
सुदर्शन अधिकारी
आइतवार, भदौ १, २०७६

प्रकृतिले निशुल्क रूपमा उपलब्ध गराएको जल मानवका लागि मात्र नभइ समस्त प्राणी र वनस्पतीलाई पनि उत्तिकै अपरिहार्य छ । ययसको समुचित उपयोग गर्न नसक्दा अनैकै समस्या सिर्जना भइरहेका छन् । पानीबिना पृथ्वीमा रहने प्राणी र वनस्पतीको कल्पना पनि गर्न सकिँदैन । पानीको महत्व जीवनरक्षाका लागिमात्र नभइ ऊर्जा उत्पादनमा पनि त्यतिकै छ ।

321
डा युवराज खतिवडा
आइतवार, भदौ १, २०७६

उद्यमशीलताको इको सिस्टमभित्र आउने विषयमा चाहे व्यक्ति हुन्, चाहे परिवार हुन्, चाहे ती संगठित संस्था नै किन नहुन्, चाहे ती समाजका सामुदायिक, सामाजिक, धार्मिक संस्थाहरू नै किन नहुन्, उद्यमशप्लता विकासमा तिनीहरूको भूमिका कति प्रबल हुन्छ भन्ने विषय बुझ्न जरुरी छ । हाम्रो समाजको संरचनाले सामाजिक परिपाटीले ल्याएका पेसागत कतिपय विभाजनका कारण हाम्रो उद्यमशीलतामा कही कतै कठिन भएको छ कि भन्ने तर्क गरिनु स्वभाविक हो ।

349
दिलीपकुमार मुनंकर्मी
आइतवार, भदौ १, २०७६

सरकार, केन्द्रीय बैंक र नेपाल धितोपत्र बोर्डका आर्थिक वर्ष ०७६-७७ को लागि आ–आफ्ना नीति तथा कार्यक्रमहरू प्रस्तुत भैसकेका छन् । नेप्से परिसूचक घट्न थालेको पनि तीन वर्ष पूरा भएको छ । नीतिगत सुधार र लामो घट्दो क्रमपछि पनि लगानीकर्ता र कारोबारीहरू किन्ने कि बेच्ने कि धारण गरेर बस्ने ठम्याउन नसक्ने अवस्थामा देखिएका छन् । अहिले सेयर बजारमा नीतिगतभन्दा कार्यान्वयन विधिको अन्योलता र व्यावहारिक समस्याहरू चुनौतीका रूपमा देखिएका छन् ।

1534
गोविन्द चापागाईं
शुक्रवार, श्रावण ३१, २०७६

आजको संसार विचित्रको छ । यही संसारमा खर्बौं मानिसको बसोबास छ । यही बसोबासभित्र धेरै प्रकारका व्यक्तित्व भएका मानिसहरूको सञ्जाल छ, समाज छ । यही समाजभित्र सबै राम्रा व्यक्तित्व छन् भनेर विश्वास गर्ने जमाना भने विल्कुलै फरक छ । अपराधको विषयमा कुरा गर्नुपर्दा अपराध धेरै किसिमको हुन्छ ।

425
नारायण घिमिरे
शुक्रवार, श्रावण ३१, २०७६

नेपालका गाउँघरमै रहेर अध्ययन–अध्यापन गर्ने हाम्रा बालबच्चाहरू नेपालको भविष्यका कर्णधार हुन् । जबसम्म हामी संसारमै प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने ज्ञान, सीप र प्रविधिको पहुँच उनीहरूसँग पु¥याउन सक्दैनौं तबसम्म मुलुक सर्वाङ्गीण विकाससहित अघि बढ्नेछैन । दुनियाँमा विज्ञानले मारेको आश्चर्यजनक फड्कोसहित धनी र गरिब राष्ट्रबीचको विज्ञान र प्रविधिमा रहेको पहुँच र ज्ञानको दूरीले कुनै एक मुलुकमा रहेका बच्चाहरूलाई अर्को मुलुकमा रहेका बच्चाको भन्दा ज्ञान र सीपमा सहज पहुँच मिलिरहेको छ । ज्ञान र सीपमा सहज पहुँच पुग्दैमा विकसित मुलुकमा हुर्केका बच्चाहरू अविकसित मुलुकमा हुर्के–बढेका बच्चाहरूभन्दा धेरै तृष्णा र कामयावी बनिरहेको अवस्था भने छैन ।

618
कारोबार संवाददाता
शुक्रवार, श्रावण ३१, २०७६

सहकारीमा सन्दर्भ ब्याजदरको घोषाणाले अहिले सबै सहकारीकर्मी र योसँग सम्बन्धित सबैलाई तरंगित बनाएको छ । समग्र वित्तीय क्षेत्रले समेत यसलाई बडो सतर्कतापूर्वक हेरिराखेको अवस्था छ । सहकारी ऐन, २०७४ लागू भइसकेपछि सहकारी क्षेत्रमा सन्दर्भ ब्याजदरको चर्चाले प्रवेश पाएको हो । बचत तथा ऋणको कारोबार गर्ने सहकारी संस्थाहरूले बचतमा दिने र कर्जामा लिने ब्याजदर स्वाभाविक रूपमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको तुलनामा बढी हुन्छ नै ।

369
कारोबार संवाददाता
बिहिवार, श्रावण ३०, २०७६

नेपालभन्दा सानो देश भए पनि भुटानबाट हामीले गुणस्तरीय पर्यटन प्रवद्र्धनका सन्दर्भमा भने धेरै कुरा सिक्नुपर्ने देखिन्छ । त्यसो त नेपालजस्तै हिमाली र भूपरिवेष्टित देश हो भुटान पनि । तर, पर्यटक भिœयाउने र पर्यटन नीति बनाउने सन्दर्भमा भन्ने हो भनेचाहिँ नेपाल र भुटानको नीतिमा आकाश–जमिनको फरक देखिन्छ । किनभने भुटान सरकारले केवल संख्या बढाउनकै लागि भनेर जसलाई पायो त्यसलाई (विदेशी पर्यटक नै भए पनि) पर्यटक मानेर आफ्नो देशमा ह्वारह्वार्ती प्रवेश गराएको देखिँदैन ।

256
ऋषिराम ढकाल
बिहिवार, श्रावण ३०, २०७६

अर्थतन्त्रमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको भूमिका महŒवपूर्ण रहन्छ । वित्तीय नीति तथा मौद्रिक नीतिको तर्जुमा र यसले चाहेका आर्थिक सूचकांकहरू प्राप्त गर्न पनि बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको उपस्थिति अपरिहार्य मानिन्छ । यद्यपि कतिपय विषयमा अपेक्षित परिणाम हासिल गर्न सकिएको अवस्था होइन । महत्वाकांक्षी आर्थिक वृद्धिदर तथा मुद्रास्फीति नियन्त्रण गर्न पनि बैंक तथा वित्तीय क्षेत्रको भूमिका महत्वपूर्ण रहन्छ । विकासोन्मुख राष्ट्र नेपालमा अर्थतन्त्रको चलायमान, पूर्वाधारको विकास, उद्योग कलकारखानाको विकास, ऊर्जा, पर्यटन तथा उत्पादनशील क्षेत्रहरूको विकास गर्न पनि बैंकिङ सहयोग अपरिहार्य हुन आउँछ ।

233
हेमराज लामिछाने
बिहिवार, श्रावण ३०, २०७६

राजस्वको आकार र यसको कुशलतापूर्वक गरिने खर्चले मुलुकको विकासलाई डो-याउने गर्छ । विकास एउटा यस्तो प्रक्रिया हो जसले मुलुकको आर्थिक, सामाजिक, सांस्कृतिक, पूर्वाधार, वातावरण र जनसांख्यिकीय पक्षका विविध आयममा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सहयोग गरेको हुन्छ । समग्रमा विकासले रोजगारी सिर्जना गरी जनताको आयआर्जनमा वृद्धि ल्याई खर्च गर्ने क्षमता बढाई उनीहरूको जीवनस्तरमा गुणात्मक परिवर्तन ल्याउन सहयोग गर्छ ।

223
झलनाथ खतिवडा
बुधवार, श्रावण २९, २०७६

यातायात क्षेत्रलाई व्यवसायमुखी नभएर सेवामुखी बनाउनतर्फ सरकारले ध्यान दिनु जरुरी देखिन्छ । हामी नेपाली गोर्खालीका सन्तान भनेर विश्वमै चिनिएका छौं । हाम्रो आफ्नै पहिचान छ । हामीले अनेकौं भाषा, धर्म, संस्कृति, रीतिरिवाज र रहनसहन रहेको देशमा बसोबास गर्नेहरूमा हामीलाई चिनाउँदै आइरहेका छौं, तर हामीले हामीमध्ये कसैलाई गर्ने बानी–व्यवहार भने गोर्खालीका सन्तान भन्न लायकको देखिँदैन ।

427
रिसव गौतम
बुधवार, श्रावण २९, २०७६

सहकारीको जन्म बेलायतमा सन् १८४४ मा भएको हो । सँगसँगै मिलेर काम गरी आफ्नो आर्थिक, सामाजिक र सांस्कृतिक हैसियत माथि उठाउने सामूहिक प्रयासस्वरूप त्यतिबेला पहिलो पटक बेलायतको रोचडेल सहरमा उपभोक्ता सहकारी स्थापना भएको थियो । रोचडेल उपभोक्ता सहकारी स्थापनापछि क्रमशः सहकारिताले विश्वभर फैलने अवसर पायो । हाल विश्वका १ सयभन्दा बढी मुलुकका १ अर्बभन्दा बढी मानिस सहकारीमा संग्लन छन् । विश्वभर सहकारीले १० करोडभन्दा बढी मानिसलाई रोजगारी दिएको तथ्याङ्क छ । कतिपय देश सहकारीकै मूल माध्यमबाट आर्थिक रूपमा अत्यन्त समृद्धसमेत भएका इतिहास छन् ।

390
नारायण पौडेल
बुधवार, श्रावण २९, २०७६

सामान्य रूपमा भन्नुपर्दा मुद्राप्रदाय (मुद्रा आपूर्ति) नियन्त्रण गर्नका लागि बनाइने नीति मौद्रिक नीति हो । मौद्रिक नीति कुनै पनि मुलुकको केन्द्रीय बैंकले निर्माण गर्छ र नेपालमा पनि नेपाल राष्ट्र बैंकले मौद्रिक नीति बनाउँदै आएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ ले व्यवस्था गरेबमोजिम आर्थिक वर्ष ०५९÷६० देखि हरेक वर्ष बजेट आएलगत्तै सरकारको प्रमुख आर्थिक सल्लाहकार मानिने केन्द्रीय बैंकले बजेटको उद्देश्यमा सघाउन र बजेटबारे सर्वसाधारण सबैको जानकारीका लागि मौद्रिक नीति सार्वजनिक गर्दै आएको छ ।

412
दामोदर तिमल्सेना
मंगलबार, श्रावण २८, २०७६

विभिन्न स्थलहरूलाई चलचित्र छायांकन स्थलका रूपमा विकास गरिनुपर्छ भने नेपालमा छायांकनका रूपमा आउने विदेशी चलचित्र निर्माताहरूलाई एकद्वार प्रणालीमार्फत सेवा उपलब्ध गराउनुपर्छ ।

308