ज्ञानमणि नेपाल कालोटोपी
शुक्रवार, भदौ १३, २०७६

नेपालमा सवारीको चाप दिन–प्रतिदिन बढ्दैछ । मानिसहरूको व्यस्त जीवनशैली, आम्दानी र समयको बचतलगायतका कारण उनीहरू अहिले निजी सवारी खरिदमा लगानी गरिरहेका छन् । नेपाली बजारमा यतिबेला दुईपांग्रे, तीनपांग्रे, चारपांग्रेलगायत विभिन्न किसिमका सवारी साधनको बाहुल्यता बढेको छ । विगतमा निजी सवारी सम्पन्न व्यक्तिहरूका लागि रोजाइको विषय बन्ने गरेको भए पनि पछिल्ला केही वर्षयता अनिवार्यजस्तै हुन थालेको छ ।

390
घनेन्द्रबहादुर श्रेष्ठ
शुक्रवार, भदौ १३, २०७६

विद्यमान उत्पादनका साधन र स्रोतहरूको उचित रुपमा उत्खनन, वितरण तथा नियन्त्रण गर्ने प्रणाली समुदायमा निहित गराई व्यक्तिको आर्थिक स्थितिलाई मजबुद बनाउने कार्यलाई समाजवाद भन्ने गरिन्छ । समाजवादी व्यवस्था लागू गर्न सकिए मानिसहरूबीचमा हुने असमान व्यवहारलाई समानता बनाई राज्यका वितरण प्रणालीलाई न्यायोचित बनाउन सकिन्छ ।

387
कारोबार संवाददाता
बिहिवार, भदौ १२, २०७६

पर्यटन क्षेत्रमा आएको विविधीकरणसँगै पर्यटकलाई नयाँपन दिने लहरले गर्दा हाल विश्वका सौखिन पर्यटकहरू रोजी छानी गन्तव्य फेर्न थालेका छन् । त्यसैले त विश्वमा विविधखाले पर्यटनले फस्टाउने अवसर पाएको छ ।

312
उदय रानामगर
बिहिवार, भदौ १२, २०७६

व्यक्तिको विचारले मानिसलाई कामतर्फ डो-याउँछ, कामले बानी–बेहोरातर्फ लान्छ । बारम्बार दोहो-याएर गरिने कार्यबाट मानिसको बानी वा स्वभावको निर्धारण हुन्छ । असल बानी अपनाउन कठिन हुन्छ तर खराब बानी अपनाउन सजिलो हुन्छ । खराब बानीले जीवनलाई कष्टप्रद बनाइदिन्छ र समाज पनि त्यसको सिकार हुन जान्छ । व्यक्तिको आनीवानी कार्यव्यवहारबाटै समाजको स्वरूप निर्धारण हुन्छ । अर्को शब्दमा भन्दा समाजको रहनसहन, सामाजिक संस्कार, सामाजिक मूल्यमान्यता, प्रथा तथा प्रचलनले व्यक्तिको व्यवहार निर्धारण गर्छ । व्यक्तिको सोचाइ, भोगाइ, आनीबानी र व्यवहार मूलतः सामाजिक मूल्यमान्यता तथा प्रचलनबाट बढी प्रभावित हुन्छ ।

408
रुद्रप्रसाद भट्टराई
बिहिवार, भदौ १२, २०७६

नेपालकै एक विश्वविद्यालय सेवा आयोगको अन्तर्वार्तामा प्राध्यापकले प्रश्न सोधे— पर्यटक आउँदा सेवक र अतिथि कसलाई फाइदा हुन्छ ? उत्तरदाताले भने— दुवैलाई । प्राध्यापकले गलत बताउँदै अतिथिलाई मात्र फाइदा हुने उल्लेख गरे । यो एउटा नमुना उदाहरण मात्र हो । पर्यटन क्षेत्रमा काम गरिरहेका सरोकारवालाहरूका लागि माथिको प्रश्नले दुवैलाई फाइदा हुने बताउँछन् र सत्य पनि हो । एउटा पाहुना कुनै ठाउँमा सेवा लिएबापत उसले सन्तुष्टिको आङ तानेसँगै प्राप्त हुने आनन्द र सेवकले पाउने लाभको यहाँ चर्चा नगर्ने हो भने पर्यटन र पर्यटकीय क्षेत्रको कुनै महत्व हुन्न ।

327
सुदर्शन अधिकारी
बुधवार, भदौ ११, २०७६

हाम्रो देशलाई मन्दिरै मन्दिरको देश भनेर पनि चिनिन्छ । धार्मिक सम्पदा हाम्रो अमूल्य निधि र पर्यटकीय दृष्टिले समेत महत्वपूर्ण मानिन्छ । ८० प्रतिशतभन्दा बढी हिन्दू धर्म मान्नेहरूको सुन्दर देशमा हजारौँका संख्यामा रहेका मठमन्दिर, स्तूप, चैत्य गुम्बाले ठूलो महत्व राखेको छ । युनेस्कोद्वारा विश्वसम्पदा सूचीमा सूचीकृत गरिएका दसवटा सम्पदालगायत देशभर रहेका महत्वपूर्ण धार्मिक तथा पर्यटकिय ठूलो क्षति पु-यायो । पशुपतिनाथ, बौद्ध, लुम्बिनी, स्वयम्भूनाथ, भक्तपुर दरबारक्षेत्रलगायतका दर्जनौँ सम्पदा क्षेत्रभित्रका मठमन्दिर, गुम्बालगायतका संरक्षणको पुनर्निर्माण कार्य जुन गतिमा हुनुपर्ने थियो त्यो हुन सकेको देखिँदैन ।

268
भगवान खनाल
बुधवार, भदौ ११, २०७६

नेपालमा केही विद्यालय र क्याम्पसको नाममै अन्तर्राष्ट्रिय शब्द लेखिएको पाइन्छ । यस्ता विद्यालय÷क्याम्पसको संख्या न्यून छ । ती विद्यालयहरू काठमाडौं उपत्यकामा केही संख्यामा र उपत्यकाबाहिर पनि केही छन् । नाममा अन्तर्राष्ट्रिय लेख्ने प्रवृत्ति बढ्दो छ । यसको मानक के हो ? आधार के हो ?

307
प्रेमलकुमार खनाल
बुधवार, भदौ ११, २०७६

नेपाललाई कृषि प्रधान देश भनेर चिनिन्छ । कुल जनसंख्याको झन्डै ७५ प्रतिशत अर्थात् ३६ लाख घर परिवार कृषिमा आश्रित रहेका छन् । ४ दशकअघिसम्म धान, चामललगायत आवश्यक कृषिजन्य वस्तुमा आत्मनिर्भर मात्रै होइन, कृषिजन्य वस्तु निर्यात, गरेर विदेशी मुद्रा आर्जन गर्ने गरेको देशमा आज धान, चामल, तरकारी लगायत आज कृषिजन्य वस्तुहरू आयात गरेर धान्नु परिरहेको छ । अर्थतन्त्रको मेरुदण्डका रूपमा रहेको कृषिक्षेत्र आज यसरी पछाडि धकेलिनुका पछाडि कारण के रहेका छन् ?

366
झलनाथ खतिवडा
मंगलबार, भदौ १०, २०७६

नेपाल सरकारले निर्माण गरेका विद्युतीय पोलमा देखिने अनगिन्ती तारको भारले भनिरहेको छ कि कोही यस्तो बुझ्ने व्यक्ति छ भने मलाई यो जालोबाट मुक्त गरिदेऊ, किनकि मेरो यति धेरै भार थेग्ने क्षमता छैन । अधिकांश सहरका बिजुलीका खम्बाले भनिरहेका शब्दहरूलाई हामीले बुझ्न सकिरहेका छैनौं । खम्बामा रहेका तारहरूबाट कहिलेकाहीं विध्वंस हुने गरेको समाचार कुनै नौलो होइन । अस्ति भर्खर मात्र नेपालको प्रमुख प्रशासकीय क्षेत्र सिंहदरबार परिषद्मा आगलागी भयो ।

336
रमेश घिमिरे
मंगलबार, भदौ १०, २०७६

डिप्रेसन र आत्महत्या विश्वकै टाउको दुखाइको विषय हो । विश्वमा कुल मृत्युमध्ये १.५ प्रतिशत आत्महत्या हुन्छ भने नेपालमा ५ प्रतिशत । नेपालको ३ करोड जनसंख्यामा वार्षिक ५ हजारको हाराहारी आत्महत्या हुने गरेको छ । त्यसमध्ये झुन्डिएर आत्महत्या गर्नेको संख्या ७० प्रतिशत छ । नेपालमा हत्यालाई सरकारी पहुँच र शक्तिको भरमा आत्महत्या ठहर गर्ने÷गराउने प्रवृत्ति रहेको आरोप लाग्दै आएको छ । पहुँच र शक्तिवाला व्यक्तिले व्यक्तिगत रिसिबी वा फाइदाका लागि कसैको हत्या गरी आत्महत्याको रूप दिने गरेको हुन सक्छ । त्यसको विपरीत आत्महत्यालाई पनि टोलवासीको भीडले हत्याको रूप दिने प्रयत्न भएको हुन सक्छ । अमूक व्यक्तिलाई हत्याराको आरोप लगाउने र उसलाई दिक्क पारेर ऊबाट पैसा झार्ने नियत राखिएको हुन सक्छ ।

443
गजेन्द्र बुढाथोकी
मंगलबार, भदौ १०, २०७६

आउँदो पाँच वर्षभित्रमा ५ ट्रिलियन अमेरिकी डलरको अर्थव्यवस्था भइ विश्वकै प्रमुख तीन ठूला अर्थतन्त्रमा मुलुकलाई पु-याउने भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीका महत्वाकांक्षी लक्ष्यमा उनको दोस्रो कार्यकालको पहिलो वर्ष नै दाँतमा ढुंगा लागेको छ । अहिले भारतीय अर्थतन्त्रमा मन्दीका पूर्वसंकेतहरू देखिएका कुरा पूर्वगभर्नर रघुराम राजन, पूर्वआर्थिक सल्लाहकार अरविन्द सुब्रमन्यमले मात्र होइन, मोदी सरकारकै बहालवाला नीति आयोगका उपाध्यक्ष राजीव कुमार र भारतीय केन्द्रीय बैंक, रिजर्ब बैंक अफ इन्डियाका गभर्नर शक्तिकान्त दासले समेत स्वीकार गरेका छन् ।

897
समीर रेग्मी
सोमवार, भदौ ९, २०७६

सन् २०२० को चुनावसम्म भए पनि अमेरिका मन्दीमा फस्ने चेतावनी मत्थर भएको छ । अमेरिकी अर्थतन्त्रको ठूलो हिस्सा उपभोक्ता खर्चमा निर्भर रहँदै आएको छ । त्यसैले अमेरिकी अर्थतन्त्र वृद्धिमै जाने वा रोकिने भन्ने विषय उपभोक्तामा नै निर्भर रहन्छ । उनीहरूले खर्च गर्ने वा नगर्ने भन्ने विषयले अमेरिकी अर्थतन्त्रको वृद्धि हुने वा मन्दीमा फस्ने भन्ने विषयको निक्र्योल गर्छ । अहिलेसम्मको उपभोक्ता खर्च राम्रै छ ।

715
अच्युतप्रसाद पौडेल ‘चिन्तन’
सोमवार, भदौ ९, २०७६

बाबुको मुख हेर्ने पर्व कुशे औंसी सकिनासाथ हिन्दू नारीहरूको एकलौटी पर्व तीज विशेष चहलपहलका साथ सुरु हुन्छ । यस पर्वलाई ‘हरितालिका विशेष पनि भनिन्छ । सत्ययुगमा पर्वतराज हिमालयकी पुत्री पार्वती शिवलाई आफ्नो जीवनसाथी बनाउने इच्छामा थिइन् । बाबु हिमालयले विष्णुसँग बिहे गर्ने सुनेर खिन्न हुँदा साथीहरूद्वारा हरण गरिएर अन्यत्र एकान्त स्थलमा गई शिवको प्रार्थना गरेका कारण सखिभिर्हरिता यस्मात् तेनेयं हरितालिकाको अर्थमा यस दिनलाई हरितालिकाका रूपमा मनाइने गरिएको चर्चा भविष्य पुराणमा वर्णित छ । भाद्र शुक्ल तृतीया तिथिलाई तीज अर्थात् हरितालिका भनिन्छ ।

454
युवकध्वज जीसी
सोमवार, भदौ ९, २०७६

एकीकृत शत्रुजीव व्यवस्थापन आर्थिक रूपले न्यायोचित एवं पर्यावरणीय दृष्टिकोणबाट उपयुक्त दिगो जसमा एकभन्दा बढी बाली संरक्षणका विधिहरूको प्रयोग गरी कीरा, चरा, मुसा, झारपात र बाली रोगलाई कृषकले आर्थिक नोक्सानी बेहोर्नु नपर्ने गरी व्यवस्थापन गरिन्छ । यस पद्धतिमा विभिन्न प्रकारका प्रणालीहरू संयुक्त रूपमा प्रयोग गरिन्छन् । जस्तै— खेती गर्ने तरिकाबाट नियन्त्रण प्रणाली (जस्तो— बालीचक्र र सफाइ गरिने), प्राकृतिक परजीवी र हिंस्रक कीराहरूको उपयोग जस्तै : माकुरा, बारुला, सिकारी कीराको प्रयोग, कुन प्रकारका पिराहा जीव र रोग विद्यमान छन् र कुन स्तरमा छन् सो यकिन गर्न नियमित रूपमा बाली सर्वेक्षण र अरू नियन्त्रण प्रणालीहरूको पूरकका रूपमा अति उपयुक्त जीवनाशक विषादीहरूको सावधानीपूर्वक उपयोग । यसको अर्थ रासायनिक विषादी पनि अन्य विधिहरू कामयाबी भएनन् भने अन्तिम अस्त्रका रूपमा सुरक्षित समूहका विषादी मात्र यस विधिमा पनि संलग्न गरिन्छ । यसको मतलब रासायनिक पदार्थ एकीकृत शत्रुजीव व्यवस्थापनको सौता होइनन् ।

360
सागर परियार
आइतवार, भदौ ८, २०७६

सुन्दा अचम्मम लागेको हो । हामीले धन सम्पत्तिलगायत केके उपहार दिएको भन्ने सुनेका थियौ । तर किशोरीलाई शौचालय उपहारभन्दा अचम्म पनि लाग्न सक्छ । तर यो सत्य हो । पातारासी गाउँपालिका ५ की हिरादेवी बोहोरा महिनावारी हुँदा पहिला विद्यालय आउँथिनन् । विद्यालयमा लैगिंकमैत्री शौचालय नभएकै कारण विद्यालय नआउने गरेको उनले बताइन् । त्यस्तै लोर्पा गाउँकै सरस्वती बोहोरा र जवाना बोहोरा पनि महिनावारी हुँदा हप्ता दिनसम्म विद्यालय आउँथेनन् ।

271