कारोबार संवाददाता
शुक्रवार, कार्तिक २२, २०७६
351

 
निर्यात बढेको, आयातमा कमी आएको र व्यापारघाटा सुधारको दिशामा अघि बढिरहँदा पनि अर्थतन्त्र सही बाटोमा छ भन्ने अवस्था भने देखिँदैन ।

चालू आर्थिक वर्षको  पहिलो  तीन महिनामै  मुलुकको  व्यापार घाटा घट्दै  गएको  छ भने  निकासीमा पनि उत्साहजनक वृद्धि भएको  तथ्यांकले  स र कार  हौ सि एको  छ । स र कार मात्र नभई मुलुकका के ही अर्थशास्त्री र  राजनीतिक ने ता कार्यकर्ताले  पनि यस लाई स र कार को  स फलताका रूपमा चित्रण गरेका छन् । मुलुकको  अर्थतन्त्र र  वै दे शिक व्यापार का बारेमा सामान्य जानकारीस मे त नभएकाहरु यसरी हौ सि नु स्वाभाविक भए पनि स्वयं अर्थमन्त्री डा. युवराज खतिवडास मे तले  स र कार को  नीतिका कार ण व्यापार घाटा साँघुरिदै   गएको  टिप्पणी गर्नुले  स र कार को  स स्तो  लो कप्रियतावादी मनो विज्ञान उजागर  भएको  छ । निर्यात बढे को  ने पालको  उत्पादनले  बजार  पाएर  नभई ने पाल र  भार तबीचको  फर क भन्स ार  दर मा खे ले र  के ही व्यवसायीले  प्राप्त गरेको  अनुचित नाफाका कार णले  मात्र हो  भन्ने  घामजत्तिकै  छर्लंग भइस क्दा पनि यस लाई स र कार को  स फलताका रुपमा चित्रण गरि नु बे इमानीको  नाङ्गो  उदाहर णमात्र हो  भन्दा अत्युक्ति हुँदै न ।
ने पालले  विगतमा वनस्पति घ्यू, सुपारीलगायतका वस्तु तेस्रो  मुलुकबाट आयात गरी नेपाल–भार तबीचको फरक करमा खेलेर बदनामी कमाएको  थियो  भने  अब मुलुक बदनाम पाम आयलका नाउँबाट हुँदै छ । ने पालमा उत्पादन नै  नहुने  र  इन्डो ने सि या, मले सि या, थाइल्यान्डलगायतका मुलुकबाट पाम आयल ल्याएर  भार तमा निकासी गर्दा यस ले  ने पालको  वै दे शिक व्यापार लाई थोरै  राहत दिएको  जस्तो  दे खिए पनि यो  निकासी व्यापार का लागि दीर्घकालीन हुनै  स क्दै न । ने पालबाट यसरी नै  निकासी भइर हने  हो  भने  भार तको  एउटामात्र निर्णयले  भो लिका दिनमा व्यवसायीको  अर्बौं रुपै याँ डुब्नस क्छ र  त्यतिबे ला ने पाल स र कार मार्फत निकासी खुला गराउन कूटनीतिक लबिङ गनेर्  नै तिकता पनि यस मा संग्लग्न व्यापारीहरूको  र हने छै न, किनकि यो  इथिकल व्यापार  नभइ एकप्रकार को  बदमासी नै  हो  । यस र्थ, राज्यले  यस्ता अदूर दर्शी तथा दीर्घकालीन नहुने  निकासीबाट उत्साहित हुने  अथवा यस्ताखाले  व्यवसायलाई प्रवद्र्धन गनेर्  काम गर्नु हुँदै न ।

ने पालबाट प्रशो धित पाम ते ल तीन महिनामै  ७ अर्बको  निर्यात भयो , जुन ने पालको  आफ्नो  उत्पादन हो इन र  यस मा कति ‘भ्यालू एड’ भयो  भन्ने  पनि आकलन भएको  छै न । भार तले  तत्काल कुनै  निर्णय गरेन भने  यस को  निर्यात थप बढ्ने  दे खिन्छ, किनकि ने पालमा छो टो  स मयमा धेरै  पैसा कमाउने  एउटा स मूह नै  छ र  अहिले  पाम आयलको  व्यापार मा पनि सोही स मूह हावी छ । यस्तो  स मूहले  ने पाल–भार तबीच विश्वासि लो  स म्बन्धको  स मे त दुरुपयो ग गरि र हे को  दे ख्न स किन्छ । यसै ले  ने पालले  उत्पादनमा आधारि त वस्तु निकासीलाई प्रोत्साहन गदैर्  यस्ता बिचौ लिया प्रवृत्तिलाई निरुत्साहित गदैर्  लै जानुपर्छ ।
पाम आयललाई बिसर् ने  हो  भने  निकासी व्यापार का के ही सकारात्मक पक्ष पनि छन् । अलै ंची, जुटका स ामान, धागो , कपडालगायत वस्तुको  निर्यात बढे को  छ । तर , जस्तापाता, जुस , तयारी पो शाक, पस्मिनालगायत वस्तुको  निर्यात घट्नु चिन्ताको  विषय पनि हो  । यतिमात्र नभइ पाम आयलकै  कार ण भार ततर्फको  निर्यात ४६ प्रतिशत बढे को  छ भने  चीनतर्पmको  निर्यात १७.४ प्रतिशत घटे को  छ । यसरी ने पालको  निर्यात व्यापार  सुधार को  दिशामा छ भन्ने  मान्न स किँदै न । अर्कातर्फ ने पालको  आयात घट्दा ने पालको  व्यापार घाटामा कमी आएर  खुसी हुन स किएला तर  आन्तरि क उत्पादन नबढी आयात घट्नु भने को  उपभो गमा कमी हो  र  यस लाई सकारात्मक मान्न स किँदै न । रेमिट्यान्स  आप्रवाहमा कमीले  ने पालीको  क्रयशक्ति घटे को  छ र  अझै  के ही घट्ने वाला पनि छ भने  यस लाई अर्थतन्त्र मन्दीको  दिशामा अघि बढे को  मान्न स किन्छ । यसरी स मग्रमा निर्यात बढे को , आयातमा कमी आएको  र  व्यापार घाटा सुधार को  दिशामा अघि बढिर हँदा पनि अर्थतन्त्र स ही बाटो मा छ भन्ने  अवस्था भने  दे खिँदै न । अर्थतन्त्र स ही बाटो मा नभएको  जनाउ राजस्वको  परि चालनबाट पनि प्रस्ट छ । तस र्थ स र कार ले  आफ्ना नीतिगत सुधार का कार ण निर्यात बढाउने  तथा आयकर को  वृद्धिमार्फत राजस्व बढाउने तर्फ बे लै मा पहल नगरे  हाल दे खिएको  अल्पकालीन व्यापार  प्रवृत्तिले  ने पाली अर्थतन्त्रलाई डुबाउन बे र  छै न ।